Muslim Port Haber Merkezi | Yunus Emre Kaynak

Amerika, Taliban'ın askeri bir işgalle iktidardan indirilmesinin ardından başlayan silahlı direnişi bastırmak ve yakaladığı silahlı direnişçilere işkence etmek için 2001'in sonlarında Bagram veya Afganistan'ın Guantanamo'su olarak bilinen Parwan Gözaltı Tesisi'ni kurdu.

Parwan eyaletindeki Bagram hava üssünde bulunan tesisin geçici olması gerekiyordu. Ama böyle olmadı. Taliban'ın 15 Ağustos'ta Afganistan'ı ele geçirmesinden günler önce, kapıları zorla açılana kadar 5.000'den fazla mahkum hapishanede bulunuyordu.

36 yaşında ki Afganistanlı bir Taliban savaşçısı olan Hacı Mümin Hamza, El Cezire'ye verdiği röportajda, hapishanede duran tek kişilik sandalyeye bakarak şunları ifade etti.

"Bizi bu sandalyeye, ellerimizi ve ayaklarımızı bağlayarak oturturlardı. Sonra elektrik verirlerdi. Bazen dayak atmak için de kullandılar. Hamza, 2017'de Bagram hapishanesindeki esareti sırasında gördüğü işkenceyi ve geçtiğimiz ay Kabil'in ele geçirilmesi ile kaçmayı başardığını anlattı.

2014 ile 2021 tarihleri arasında Bagram'da hapiste tutulan eski mahkum Sultan ise, Amerikan askerlerinin uyguladığı şiddetli ve vahşi sorgulama teknikleri sırasında dişlerini kaybettiğini söyledi.

Bagram'ın Amacı: Şiddet ve İşkence

Taliban üyelerinden oluşan grup, hapishaneyi gezerken bir hücrenin duvarında bulunan Cenevre Sözleşmesi'nin İngilizce ve Darice nüshasının büyük bir plaketini görerek okudu ve şunları dile getirdi:

"Aşağıdaki eylemler herhangi bir zamanda ve herhangi bir yerde (...) yasaktır ve yasak olmaya devam edecektir. Hayata ve insana şiddet, özellikle her türlü cinayet, sakatlama, zalimce muamele ve işkence" diye yazıyor. 'Ama bunların hiçbiri Bagram'da uygulanmadı. Bagram'a girdiyseniz, çıkış yolu yoktu.'

Amerikan işgalinin 20 yılı boyunca bölgeden geçen binlerce mahkumdan hiçbiri savaş esiri statüsü almadı.

2002 yılında, gözaltında ki iki Afgan mahkumun ölümünden sonra, hapis merkezi mercek altına alındı ve yedi Amerikan askeri suçlamalarla karşı karşıya kaldı. Ancak suiistimaller devam etti ve kısa sürede "Bagram hapishanesinin" bir parçası haline geldi.

Hamza ise röportajda elektrik verilmesi ve şiddetten çok daha fazlasını anlattı.

'Saatlerce baş aşağı asılı kaldık. Uyuyan mahkumlara bir hücrenin tavanındaki parmaklıklardan su ve göz yaşartıcı gaz dökülüyordu. 7/24 ışıksız veya parlak bir ampul açıkken haftalarca veya aylarca küçük, penceresiz hücrelerde yalnız şekilde hapsedilirdik.'

'Kara Hapishane'

Eski mahkumlara göre, ABD'nin varlığını inkar ettiği sözde "kara hapishane" olan hücre hapsini yaşayanların hiçbiri psikolojik olarak sağlıklı kalmadı.

"Cinsel istismar da dahil olmak üzere birçok farklı işkence türü vardı' diyor Hamza ve ekliyor:

'Bizi daha az erkek yapmak için cihazlar kullandılar. Tüm bu olanları hatırlamak benim için psikolojik olarak zor. İşkence çoğunlukla Afganlar, bazen Amerikalılar tarafından yapıldı. Ama emirler ABD'den geldi."

Hamza, ABD işgalinin ardından 16 yaşında Taliban'a katıldı. Onun gözünde, Amerikalılar topraklarını işgal eden yabancılardı. Onlara karşı savaşmayı bir Müslüman ve Afgan olarak görevi olarak gördü. Kabil Üniversitesi'ndeki tarım bölümündeki derslerinden sonra bomba ve kimlik yapımı eğitimi alacaktı.

2017 yazında gözaltına alındı ve ilk olarak Kabil'deki Safariad hapishanesine nakledildi. Dört ay sonra Bagram'a gitmeden önce iki gözaltı tesisine daha gönderildi. Dediği gibi, geçtiği tüm hapishanelerde işkence görmüş ve sonunda 25 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

Hamza röportajında şunları dile getirdi: "Bagram'daki insanların yüzde seksen beşi Taliban, geri kalanı IŞİD üyesiydi. Amerikan ve Afgan güçleri operasyonlarını yürüttüklerinde ve Taliban savaşçısı bulamadıklarında masum insanları yakalayacaklardı. Bazıları delil yetersizliğinden serbest bırakılmadan önce yıllarca burada tutuldu." diyor.

Hamza, "İnsanlar anılar yazıyorlardı, günlük gibi. Bunu yaptık çünkü Amerikalılar bizi öldürürse diye ifade vermek istedik. Böylece insanlar burada olduğumuzu bilsinler." dedi.

"Başlangıçta, sadece turuncu kıyafetlerimiz vardı, ancak rengi protesto ettik ve daha sonra beyaz ve siyah, daha geleneksel giysiler verildi. Kişi başı bir parça kıyafet. Kış aylarında soğuk olmasına rağmen her bir kişiye sadece bir battaniyemiz vardı. Bazen onları yeni mahkumlarla paylaşmak zorunda kaldık. Bazı insanlar aylarca kendi yerlerini almak için beklediler."

Hapishane Kuralları

Bir hücrenin önünde, Darice ve İngilizce büyük bir plakette yazan hapishane kuralları ise şu şekilde:

Kural 1: ATIK YOK. Herhangi bir nesne veya sıvı ile gardiyanlara saldırmak yok. Korumalara hiçbir şey atmayacaksınız.

Kural 3: TÜKÜRMEK YOK. Korumalarıma ya da diğer tutuklulara tükürmeyeceksin.

Kural 7: İTAATSİZLİK YOK. Muhafız kuvvetlerinin tüm emirlerine uyacaksın. İstisna yoktur.

Ancak kurallara her zaman uyulmadı.

İşgalin Sona Ermesi İle Gelen Özgürlük

Hamza, "Bir gardiyandan 11,50 dolara telefon aldım, duvarda bir delik bulduk ve bağlantımız olduğunda telefon görüşmeleri yaptık." diyor. "İki yıldır telefonumuz vardı. Birkaç kez bulundu, ama her zaman bir tane daha almayı başardım."

Sonunda mahkumların kaçmasına yardım eden de bu telefondu. ABD güçleri 2 Haziran'da Afgan hükümetine haber vermeden üsten ayrılırken ve Taliban askeri taarruzunu yoğunlaştırdıkça Bagram'ın denetimi azaldı.

"Birimiz hastalandı ve yardım istedik. Ama kimse gelmedi. Sadece sessizlik vardı," diyor Hamza. "Bu, kaçmaya karar verdiğimiz zamandı. Yemeklerimizin servis edildiği metal tabaklarla çubukları kırdık."

Mahkumlar hücrelerinden çıktıktan sonra, ABD Ordusu'nun geride bıraktığı silahları aldılar ve hala kalan birkaç Afgan muhafızı yakaladılar. Sonunda onları ve diğer mahkûmları serbest bıraktılar.

Endonezya Seçimlerinin Önemli Olmasının Beş Nedeni Endonezya Seçimlerinin Önemli Olmasının Beş Nedeni

"5.000'den fazla mahkum kaçtı ama kaç kişi olduğundan emin değilim. Koridorlar insanlarla doluydu. Telefonumu aldım, şarj etmek için bir yer buldum ve bir telefon görüşmesi yaptım", diyor Hamza.

Kısa bir süre sonra, kardeşinin onu almaya geldiğini söyledi.

"Dışarı çıktığımızda hiçbir şey tanıyamadık, özellikle de çocukları. Sadece yetişkinlerle çok zaman geçirdik, ailelerimizi görmemiştik. İnsanlar, arabalar, her şey yabancı görünüyordu." diyor Hamza.

Hamza kaçtıktan sonra ilk kez hapishaneye geri döndü. Ayrılacağını hiç düşünmediği bir hapishane. Asker ve mahkumların kişisel eşyalarının, yiyeceklerin ve askeri malzemelerin bulunduğu eski ABD hava üssünün arazisinde düzensiz bir karmaşanın içinde yürüdü ve artık özgür olduğu için mutlu olduğunu söyledi.

Taliban'la birlikte hapis yatan IŞİD savaşçılarına ne olduğunu ise belirtmedi.

'Artık İşkence ve Açlık Olmayacak'

Kabil'deki Pul-e-Charkhi hapishanesinde yaklaşık 65 kilometre güneyde, Molla Nureddin Turabi bir hapishane ofisinde çalışmaya başladı. Taliban lideri, 1990'larda bir önceki Taliban hükümeti altında sahip olduğu işlevle Afganistan'ın hapishane sisteminin başına getirildi. Pakistan'a 20 yıl sürgün edildikten sonra Afganistan'a döndü. Amerika işgali sonrasında birçok Taliban yetkilisi mülteci statüsü aldı.

Turabi verdiği demeçte, "Yaptıklarımız, insan haklarından yana olduklarını söyleyen ama korkunç suçlar işleyen Amerikalılar gibi olmadığımızı gösterecektir. Artık işkence ve açlık olmayacak." dedi. Turabi ayrıca, yeni cezaevi personelinin eski sistem üyelerini ve Taliban mücahitlerini de kapsayacağını söyledi.

"Bir anayasamız var, ancak buna değişiklikler getireceğiz ve bu değişikliklere dayanarak sivil ve cezai kuralları ve sivillere yönelik kuralları gözden geçireceğiz. Çok daha az mahkum olacak çünkü İslam'ın kurallarına, insancıl kurallara uyacağız."

Turabi, 10 Eylül'de Kabil'deki protesto sırasında dört kişinin öldürülmesi veya cezaevlerinde halen gazetecilere ve sivillere yönelik işkence yapıldığına dair kanıtların artması hakkında ise yorum yapmadı.

"İnsanlar bazı kurallarımız hakkında endişeleniyorlar, örneğin el kesmek. Ama bu halkın talebi. Eğer bir insanın elini kesersen, bir daha aynı suçu işlemez. İnsanlar artık yozlaşmış, başkalarından para koparıyor, rüşvet alıyor." dedi.

"Barış ve istikrar getireceğiz. Kurallarımızı bir kez uygulamaya koyarsak, kimse onları çiğnemeye cesaret edemez' diyerek röportajı sonlandırıyor.