ABD’li şarkıcı Jennifer Lopez’in yarı çıplak verdiği konserden sonra, şimdi de Kabe’nin dijital görüntüsünün yansıtıldığı sahnede şarkıcıların ve dansçıların performans(!) sergilediği görüntüler gündeme düştü.

Konuya dair değerlendirmede bulunan Diyanet İşleri eski Başkanı Prof. Dr. Mehmet Görmez, “Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da, İslam’ın hiçbir değeriyle bağdaşmayan bir eğlence festivalinde, Kâbe silüetinin tahkir edici basit bir sahne dekoru olarak kullanılması ve bunun birkaç kez tekrarlanması, bütün müminleri derinden yaralamıştır.” derken, Müslümanların en yüce şiarının, bu tür gayr-i meşru ve gayr-i ahlaki etkinliklere alet edilmesi, kelimenin tam manasıyla İslam’ın harimi ismetini ihlaldir.” dedi.

 “YA KABE’NİN KIYMETİNİ BİLMİYORLAR YA DA KASITLI YAPIYORLAR”

“Bu saygısızlığa İslam dünyasından yükselen itirazlar üzerine kimi yetkililerin yaptığı açıklamalar ise kelimenin tam anlamıyla ‘özrü kabahatinden büyük’ nevidendir” diyen Görmez, “Söz konusu tutarsız açıklamalar ya Kâbe’nin değerini yeterince bilmediklerini ya da bildikleri halde bunu kasten yaptıklarını ortaya koymaktadır ki her ikisi de ayrı ayrı birer fecaattir” ifadelerini kullandı.

 “ULEMANIN SESSİZLİĞİ BİR BAŞKA FECAAT”

Suud ulemasının sessiz kalışını ise “Çocuklara hac ve umre eğitimi vermek için dahi Kâbe maketini kullanmayı yıllardır caiz görmeyen Suud ulemasının sessizliği ise bir başka fecaattir.” sözleriyle eleştiren Görmez, “Müslümanların en büyük ve en kutsal şiarları olan Kâbe-i Muazzama’nın azametini korumak, Kâbe’nin Rabbine aklı, kalbi ve ruhuyla iman eden her bir ferd-i müminin en tabii hakkıdır.” açıklamasında bulundu.

 Görmez’in açıklamasının tam metni şöyle:

 RİYAD FESTİVALİNDE KÂBE’YE SAYGISIZLIK ÜZERİNE

Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da, İslam’ın hiçbir değeriyle bağdaşmayan bir eğlence festivalinde, Kâbe silüetinin tahkir edici basit bir sahne dekoru olarak kullanılması ve bunun birkaç kez tekrarlanması, bütün müminleri derinden yaralamıştır.

Müslümanların en yüce şiarının, bu tür gayr-i meşru ve gayr-i ahlaki etkinliklere alet edilmesi, kelimenin tam manasıyla İslam’ın harimi ismetini ihlaldir. Kâbe, hiçbir kavmin, aşiretin, milletin ya da devletin malı değildir. Yeryüzündeki iki milyar Müslümanın en büyük kutsalıdır.

Kâbe-i Muazzama, Hz. Adem’den Hatemü’l-Enbiya Hz. Muhammed Mustafa’ya (sav) kadar bütün peygamberlerin en yüce mabedidir. Ümmetin kıblegâh ve ziyaretgâhı, İslam’ın en büyük şiarı, en mukaddes simgesi, tevhidin ve vahdetin yegane nişanesidir. O, Mescid-i Haram’dır yani saygın ve dokunulmazdır.

Bu saygısızlığa İslam dünyasından yükselen itirazlar üzerine kimi yetkililerin yaptığı açıklamalar ise kelimenin tam anlamıyla “özrü kabahatinden büyük” nevidendir. Söz konusu tutarsız açıklamalar ya Kâbe’nin değerini yeterince bilmediklerini ya da bildikleri halde bunu kasten yaptıklarını ortaya koymaktadır ki her ikisi de ayrı ayrı birer fecaattir.

Çocuklara hac ve umre eğitimi vermek için dahi Kâbe maketini kullanmayı yıllardır caiz görmeyen Suud ulemasının sessizliği ise bir başka fecaattir. Bu fecaatin Müslümanlar açısından yakın tarihin en zor günlerinde Gazze’de, en zalimane cinayet ve katliamın yaşandığı bir vakitte gerçekleşmesi ise bütün yüreklerde ve hafızalarda silinmesi imkânsız acılar bırakmıştır.

Müslümanların en büyük ve en kutsal şiarları olan Kâbe-i Muazzama’nın azametini korumak, Kâbe’nin Rabbine aklı, kalbi ve ruhuyla iman eden her bir ferd-i müminin en tabii hakkıdır.

(milli gazete)

NEOM, Akabe Körfezi'nden başlayarak Kızıldeniz'e 460 kilometrelik bir kıyı şeridine sahip olacak şekilde tasarlandı. Tiran Boğazı'nın da projeye dahil edilmesi, İsrail’in stratejik hedeflerine katkı sunacak yeni bir güvenlik hattı oluşturuyor.

Projenin dikkat çeken bir parçası olan "The Line", 2021 yılında duyurulmuştu. Akabe Körfezi'nden doğuya doğru uzanan 200 metre genişliğinde, 500 metre yüksekliğinde ve 170 kilometre uzunluğundaki bu dev yapı, aynalı camla kaplı bir dış cepheye sahip. 9 milyon insanın yaşayabileceği akıllı bir şehir olarak tasarlanan The Line, ulaşım yolları ve sokaklarıyla İsrail’e yönelik tehditleri engelleyebilecek bir yapı olarak görülüyor.

PROJE İÇİN ARAPLAR BÖLGEDEN UZAKLAŞTIRILIYOR

Ekim 2024'te Sindalah bölgesinin tamamlanmasıyla ilk kısmı faaliyete geçen NEOM projesinin, Suudi Arabistan’ın kuzeybatısında İsrail işgal toprakları çevresinde bir uydu yapı oluşturacağı ifade ediliyor. Arap kimliği ve İslamî unsurlardan arındırılması planlanan bu bölge, projeye başladığından beri yerel Arap halkı ve kabilelerin bölgeden uzaklaştırılması ile dikkati çekiyor.

İSRAİL'İN GÜVENLİĞİ İÇİN SET ÇEKİLECEK

2045 yılında tamamlanması planlanan NEOM Projesi'nin, Çin Seddi’nden sonra en uzun 'The Line Seddi'ni oluşturarak İsrail düşmanlarına fiili bir engel alanı sağlaması öngörülüyor. Bu projeyle birlikte, İsrail’e Suudi Arabistan üzerinden ulaşmak isteyen unsurlar için güçlü bir fiziki engel oluşturulmuş olacak.

(afroasyatoday)

Şubat ayında vurulan gemiye yapılan saldırıda Yemen'den fırlatılan iki balistik füze kullanılmıştı. Saldırıda hasar gören geminin mürettebatı kurtarılmıştı.

Amerika Merkez Komutanlığının açıklamasında, geminin cumartesi günü erken saatlerde 21 bin metrik ton amonyum fosfat gübre yükü taşırken battığı bildirildi.

Husi saldırılarının devam etmesi, Asya ve Orta Doğu'dan Avrupa'ya giden kargo ve enerji sevkiyatları için hayati önem taşıyan su yolundaki trafiği sekteye uğratmış durumda.

İngiliz ordusuna bağlı Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi de Rubymar'ın cumartesi günü battığını doğruladı.

Pek çok nakliyat şirketi gemilerini Kızıldeniz rotasından uzaklaştırmış durumda.

Geminin batması, rotadan daha fazla sapılmasına ve su yolunu kullanan gemilere daha yüksek sigorta ücretleri uygulanmasına yol açıyor. 

Bu durumun küresel enflasyonun artmasına yol açabileceği, bölgeye yapılan yardım sevkiyatlarını da olumsuz etkileyeceğine dikkat çekiliyor.

Belize bandıralı Rubymar, 18 Şubat'ta Kızıldeniz ile Aden Körfezi'ni birbirine bağlayan önemli bir su yolu olan Bab el-Mandeb Boğazı'nda vurulmuştu.

Bildiride Yemen Silahlı Kuvvetleri'nin, Amerikan güçleri tarafından yöneltilen her tehdit ve saldırı karşısında ülkelerini, halklarını ve haklarını savunmakta hiç tereddüt etmeyeceği vurgulandı. 

Açıklamada ayrıca Yemen Silahlı Kuvvetleri'nin Arap Denizi ve Kızıl Deniz üzerinden İsrail gemilerinin veya işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan ve işgal güçleri tarafından kontrol edilen limanlara yük taşıyan gemilerin geçmesini engellemeye de devam edecekleri ifade edildi.

Amerikan Fox News televizyonuna konuşan bin Selman, Filistin sorununun, İsrail ile müzakerelerinde önemini koruduğunu vurguladı.

Bin Selman, "Bizim için Filistin meselesi çok önemli. O kısmı çözmemiz lazım. Filistinlilerin hayatını kolaylaştırmamız gerek" dedi.

Suudi Arabistan Veliaht Prensi ayrıca İran'ın nükleer silah sahibi olması halinde, ülkesinin de nükleer silah sahibi olması gerektiğini vurguladı.

"Herhangi bir ülkenin nükleer silah elde etmesinden endişe duyuyoruz" diyen bin Selman, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Nükleer silahlara sahip olmanın anlamı yok çünkü kullanılamıyorlar ama eğer herhangi bir ülke bunları kullanırsa, yeni bir Hiroşima'ya tahammülü olmayan dünyanın tüm ülkeleriyle savaş halinde olur.”

İran, Suudi Arabistan ve İsrail'in ortak hasmı konumunda.

İran: Suudi Arabistan, Filistin davasına ihanet ediyor

Muhammed bin Selman'ın Fox News'a verdiği mülakat sonrası, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi Suudi Arabistan'ı, İsrail ile ilişkilerini normalleştirmeye çalışarak Filistin davasına ihanet etmekle suçladı.

Reisi, "Siyonist rejim ile bölgedeki herhangi bir ülke arasında, Siyonist rejimin güvenliğini sağlamak amacıyla bir ilişki başlatılması kesinlikle işe yaramayacaktır. Bölge ülkeleri ile Siyonist rejim arasındaki bir ilişkinin, Filistin halkının ve Filistin direnişinin sırtından bıçaklanması anlamına geleceğine inanıyoruz" dedi.

ABD uzun süredir İran'ın nükleer programını kontrol altına almaya ve Orta Doğu'daki müttefikleri Suudi Arabistan ile İsrail'in tarihi bir anlaşma imzalamalarını sağlamaya çalışıyor.

Daha önce Mısır ve Ürdün'le barış anlaşmaları imzalayan İsrail, 2020'den itibaren Arap ülkelerinden Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Sudan ve Fas'la da ilişkilerini normalleştirmişti. Ancak bu ülkelere Suudi Arabistan'ın da katılması, Orta Doğu için çok önemli bir gelişme olacak.

Suudi Arabistan'ın, nükleer silah sahibi olduğu bilinen İsrail ile ilişkilerini normalleştirme karşılığı, ABD'den güvenlik garantileri istediği hatta bunun için ayrı bir anlaşma imzalanması talebinde bulunduğu bildiriliyor.

Amerikan ABC News televizyonuna konuşan ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken da, Suudi Arabistan-İsrail ilişkilerinin normalleşmesinin, Orta Doğu'yu "dönüştürecek" bir gelişme olacağını söyledi.

Blinken, "Özellikle bu iki ülkeyi bir araya getirmek, bölgenin istikrara kavuşmasında, bütünleşmesinde; insanların bir araya gelmesinde ve artık birbirlerinin boğazına sarılmamasında güçlü bir etki yaratacaktır" dedi.

ABD Başkanı Joe Biden ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, Birleşmiş Genel Kurulu toplantılarının sürdüğü New York'ta yaptıkları görüşmede de konu gündemdeydi.

Biden ve Netanyahu, Orta Doğu'da diplomatik ilişkilerin geliştirilmesi için birlikte çalışacaklarını söyledi.

Biden, İsrail-Filistin sorununa iki devletli bir çözüm bulunmasına desteğini yineledi.

ABD'de bazı çevreler ise Amerikan yönetiminin Suudi Arabistan ile İsrail arasında anlaşma imzalanmasını sağlamasının, Washington'un İsrail'in aşırı sağcı hükümetini ve Suudi Arabistan'ın otoriter yönetimini ödüllendirmesi anlamına geleceğini savunuyor.

ABD'de ayrıca İsrail ile ilişkilerin normalleşmesi karşılığında Suudi Arabistan'la yeni bir anlaşma imzalanmasına, Muhammed bin Selman'ın, Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın öldürülmesi emri vermesi nedeniyle karşı çıkan çok sayıda Kongre üyesi var. Bazı Kongre üyeleri bin Selman'a ayrıca, Suudi Arabistan'ın Yemen'deki iç savaşa müdahalesi ve petrol fiyatlarının artmasında rol oynaması nedeniyle öfkeli.

Muhammed bin Selman'a, Fox News'a verdiği mülakatta, Cemal Kaşıkçı'nın 2 Ekim 2018'de, Suudi Arabistan'ın İstanbul Başkonsolosluğu'nda öldürülmesiyle ilgili de sorular soruldu.

Bin Selman, bir daha böylesi bir "hatanın" tekrarlanmaması için Suudi Arabistan'ın güvenlik sisteminde reform yaptığını söyledi.

ABD istihbaratının 2018'de hazırladığı ve kamuoyuna 2021'de açıklanan raporda, Kaşıkçı'nın öldürülmesini onaylayan kişinin Muhammed bin Selman olduğu belirtilmişti.

İsrailli resmi bir heyet, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO) Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da düzenlendiği toplantısına katıldı.

Heyetin bir kişi, Yahudi delegasyonun beş üyesinin uluslararası kuruluş aracılığıyla Suudi Arabistan'a giriş vizesi aldığını söyledi.

Suudi Arabistan'a Pazar günü Birleşik Arap Emirlik'leri üzerinden Dubai Havalimanı'ndan kalkan uçakla geldiklerini doğruladı.

Agence France-Presse'ye konuşan yetkili, İsrailli heyetin 25 Eylül'e kadar devam edecek "konferans süresince" Suudi Arabistan'da kalacağını açıkladı.

İşgal Rejiminden Arabistan'a Bir İlk Gerçekleşti

İsrail basınına konuşan bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisi ise, iki taraf arasında bir ilk olarak İsrailli diplomatik bir heyetin, Suudi Arabistan'a gittiğini belirtti.

İsrail Tarihi Eserler İdaresi'nin başkanlık ettiği heyette diplomatların yer aldığı belirtildi.

Suudi Arabistan'ın ev sahipliği yaptığı 45. UNESCO Dünya Mirası Komitesi toplantısı, 25 Eylül'e kadar devam edecek. "Taraflı olmakla eleştirdiği" UNESCO üyeliğinden 2019'da çıkan İsrail, gözlemci statüsünde örgütün toplantılarına katılıyor.

Suudi Arabistan'ın, temmuzda, ev sahipliği anlaşmasına imza atarken, UNESCO yönetimine, İsrail delegasyonunun katılmasını sağlama teminatı verdiği belirtilmişti.

Amerika Birleşik Devletler, Çin ve Hindistan'ın aralarında olduğu 40'tan fazla ülke temsilcisinin katıldığı iki günlük toplantıya Rusya davet edilmedi. Ancak doğrudan barış görüşmesi yapılma olasılığının ufukta görünmediği bir ortamda, Moskova görüşmeleri yakından takip edeceğini bildirdi.

Suudi Arabistan'ın Rusya'nın geçtiğimiz yıl şubat ayında Ukrayna'yı işgal etmesinden bu yana her iki tarafla da temaslarını sürdürdüğüne dikkat çeken Batılı diplomatlar, dünyanın en büyük petrol ihracatçısının, daha önceki toplantılara katılmayan ülkelerin bir araya getirilmesinde önemli rol oynadığını belirtti.

Ukrayna ne bekliyor?

Ukrayna, bu önemli diplomatik girişimiyle kendisine destek çıkan batılı müttefiklerinin ötesinde küresel ekonomiye darbe vuran Ukrayna-Rusya savaşında taraf tutmakta gönülsüz davranan ülkelere ulaşmayı amaçlıyor.

Ukrayna'yı toplantıda Cumhurbaşkanı Vladimir Zelenskiy'nin ofisini yöneten Andriy Yermak temsil ediyor. Yermak, ortak bir bildiri yayınlamaya yönelik olup olmadığı henüz netlik kazanmayan görüşmelerin "zor geçmesini" beklediğini ifade etti.

Zelenskiy, görüşmelerin küresel liderlerin Ukrayna'nın planı üzerinde birleştiği bir barış zirvesinin önünü açmasını umuyor. Ukrayna, Rusya'dan işgal ettiği toprakların tamamını geri vermesini ve birliklerini Ukrayna topraklarından tamamen çekmesini talep ediyor.

Çin ve Hindistan

Danimarka'nın başkenti Kopenhag'da haziran ayında düzenlenen barış görüşmelerine katılmayan Çin, Cidde'deki toplantıya Avrasya İşleri Özel temsilcisi Li Hui'yi gönderdi.

Li Hui "Birçok anlaşmazlığımız var ve farklı pozisyonları duyduk, ama önemli olan ilkelerimizin paylaşılmasıdır." açıklamasında bulundu.

Rusya ile sıkı ekonomik ve diplomatik bağlarını koruyan Pekin yönetimi, bugüne kadar Moskova'yı işgalden dolayı kınama çağrılarını reddetmeye devam ediyor.

Hindistan da, Ukrayna konusunda saf tutmaktan kaçınan ülkelerin başında geliyor. Toplantıda Hindistan'ı Ulusal Güvenlik Danışmanı Shri Ajit Doval temsil ediyor.

Hindistan da, Çin gibi, Rusya ile yakın bağlarını sürdürüyor ve  savaşı kınamayı reddediyor. Hindistan ayrıca düşen fiyatları fırsat bilerek, Rus petrolünün ithalatını da arttırdı.

Bu iki önemli gücü toplantıda bir araya getirmeyi başaran Suudi Arabistan, son yıllarda petrol piyasası politikası konusunda Moskova ile birlikte çalıştı ve Türkiye ile birlikte geçen yıl Ukrayna ile Rusya arasında esir takasına aracılık etti. 

Zelenskiy geçen yıl Suudi Arabistan'da düzenlenen Arap Birliği zirvesine katılmış ve burada Suudi Arabistan veliaht prensi Muhammed bin Selman'ın barış için arabuluculuk yapmaya hazır olduğunu dile getirmişti.

Suudi Arabistan’da Muhammed bin Selman’ın veliaht prens oluşunun ardından birçok isme yönelik gözaltı operasyonları başlatılmış ve muhalif isimlerden birçoğu tutuklanmıştı. Suudi Arabistan’da tutuklu bulunan isimler arasında İslâm coğrafyasının bilinen âlimlerinden Selman el-Avde Hoca da yer alıyor. 2017 yılında tutuklanan ve ancak tutuklanmasından bir buçuk yıl sonra mahkemeye çıkarılan Selman el-Avde’ye onlarca suçlama yöneltilmişti.

SAĞLIK DURUMU ÇOK KÖTÜ

2017 yılından bu yana Suudi Arabistan hapishanelerinde bulunan İslam âlimi Selman el-Avde’nin zor koşullar ile mücadele ettiği ve sağlık durumunun kötü olduğu biliniyor. Oğlu Abdullah el-Avde’nin aktardığına göre ünlü alimin görme ve işitme yetilerinde ciddi ölçüde azalma meydana geldi.

ZİNDANLARDAKİ ALİMLERE SAHİP ÇIKILMASI GEREKİYOR

Selman El-Avde, Suudi Arabistan zindanlarında bulunan onlarca İslam aliminden yalnızca biri. Tıpkı Avde'nin olduğu gibi diğer mağdurların da zor şartlar altında bulunduğu tahmin ediliyor. Suudi Arabistan makamlarının, zindanlardaki alimlere dair sağlıklı bilgi paylaşımında bulunmaması da insanlık krizini derinleştiren detaylardan birini teşkil ediyor.

Bu yıl iki buçuk milyondan fazla hacı adayının hac ibadetini yerine getirmek üzere Suudi Arabistan'da olması öngörülüyordu. 

Pazartesi günü sıcaklıklar 46 dereceye kadar yükselirken, şemsiyelerle korunan hacı adayları, Mekke'den Mina'ya yolculuk etti ve burada Arafat Dağı'na hareketten önce dev çadır kentte geceyi geçirdiler. 

Gün batımından sonra hacı adayları açık havada istirahat etmek için Arafat ile Mina arasındaki Müzdelife'ye gidecek.

Ertesi gün, çakıl taşları toplayacak ve haccın rükünlerinden olan "şeytan taşlama" etabında taş fırlatacaklar. 

Son durak ise Mekke'deki Mescid-i Haram olacak. Ardından inananlar son defa Kabe'yi tavaf ederek hacı olacak.

İslam'ın beş şartından biri olan hac ibadetinin, imkanı olan tüm Müslümanlar tarafından en az bir kez yerine getirilmesi gerekiyor.

Büyükelçilik yerleşkesi içinde salı günü düzenlenen törene çok sayıda diplomat ve yetkili katıldı. 

İran Dışişleri Bakanı'nın Konsolosluk İşlerinden Sorumlu Yardımcısı Ali Rıza Bikdeli törende yaptığı konuşmada, "Bugünü İran İslam Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerde önemli bir gün olarak kabul ediyoruz." şeklinde konuştu.

Bikdeli, "Bölge inşallah istikrar, refah ve ilerleme sağlamak üzere daha fazla iş birliği ve yakınlaşmaya doğru ilerleyecek." ifadelerini kullandı. 

İran ve Suudi Arabistan, mart ayında Çin'in ara buluculuğunda ilişkileri düzeltme ve diplomatik temsilcilikleri yeniden faaliyete geçirme konusunda anlaşmıştı.

Tahran ve Riyad arasındaki ilişkiler 2016 yılında Şii bir dini figürün Suudi Arabistan'da idam edilmesi üzerine başlayan protestolarda İran'daki Suudi diplomatik misyonlarına saldırılmasıyla durmuştu.

Orta Doğu'nun iki gücü yedi yıl sonra yeniden diplomatik ilişkilerini düzeltme girişimlerine başladı.

Hükümetin İngilizce yayın yapan Iran Daily gazetesine göre, yeni büyükelçi İranlı üst düzey diplomat Ali Rıza Enayati olacak.

İki ülke mart ayında büyükelçiliklerinin yeniden açılmasını ve 20 yıldan uzun bir süre önce yapılan ekonomik ve güvenlik iş birliği anlaşmalarının uygulanmasını öngören bir anlaşma imzaladı.

Çin'in başkenti Pekin'de dışişleri bakanlarının katılımıyla yapılan toplantının ardından iki ülke, diplomatik misyonlarının yeniden açılışına hazırlık amacıyla Riyad ve Tahran'a heyetler gönderdi.

İran'da 1979'da gerçekleşen İslam devrimi sonrası iki ülke bölgesel meselelerde sıklıkla karşı karşıya geldi. Suudi Arabistan ve İran, Suriye, Lübnan ve Yemen' de rakip taraflara destek verdi.

 Beşar Esad Arap Birliği Zirvesine katılmak için Arap ülkelerinin liderleri ile bir araya gelmek üzere Cidde’ye geldi.

Esad ve hükümeti, 2011'den bu yana muhalif protestoculara yönelik acımasız baskıları ve zulümleri sebebiyle bu zirveye katılım sağlamamıştı.

Riyad yönetimi, yarım milyon insanı ölümüne neden olan ve Suriye'nin savaş öncesi nüfusunun yarısını mülteci konumuna düşüren iç savaşı sona erdirmek için diyalog çağrısında bulunmuştu.

Esad Veliaht Prens Selman ile Bir Araya Geldi

Suudi Arabistan veliaht prensi Muhammed bin Selman, Arap Zirvesi kapsamında Suriye devlet başkanı Beşar Esad'ı kabul etti.

Suriye ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkiler, Esad'ın babası ve eski Cumhurbaşkanı Hafız Esad'ın ölümünün ardından, Beşar Esad’ın 2000 yılında göreve gelmesinden bu yana çalkantılıydı. İki ülke 2012'de ilişkilerini kesti. Geçen hafta ise büyükelçiliklerini yeniden açma konusunda anlaştılar.

Diyalog süreci, Şubat ayında Suriye'nin kuzeyi ve Türkiye'nin güneyini vuran ve bölgeden yardım akınına yol açan büyük depremlerin ardından hız kazandı.

Depremlerin ardından Suudi Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, Arap dünyasında insani krizleri ele almak için Şam ile müzakereleri gerektiren Suriye'ye yeni bir yaklaşımın gerekli olduğu konusunda bir fikir birliği oluşturmakta olduğunu söyledi.

Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman bölgede barış için bastırdığı aktarıldı ve son aylarda Riyad’ın İran'la ilişkilerini geliştirdiği iletildi.

Suriye hükümetinin ana destekçilerinden biri olan İran ise, Suudi Arabistan ile ilişkileri yeniden başlatmak için Mart ayında Çin'de bir anlaşma imzalamıştı. Yenilenen Suudi-İran ilişkilerinin, iki tarafın rakip grupları desteklediği Orta Doğu ülkeleri üzerinde olumlu etkileri olması bekleniyor.

Tüm bu gelişmeler ışığında bölgede dengelerin yeniden değiştiği ve önümüzdeki süreçte yeni gelişmelerin yaşanacağı öngörülüyor.

#Beytullah’ta tavafa başlama noktası olarak kabul edilen Hacer-ül Esved'in mutad bakım ve temizlik çalışmalarının yanı sıra #Kabe’nin genel bakımınının da gerçekleştirildiği bildirildi. pic.twitter.com/bvn7KTzkof

— Muslim Port (@muslimportcom) April 9, 2023

#İran ve Suudi Arabistan büyükelçilik ve konsoloslukların yeniden açılması konusunda anlaşmaya vardı.#Suudi Arabistan ve İran Dışişleri Bakanları 7 yıl aradan sonra ilk kez bugün Pekin’de bir araya geldi.

İki ülke arasında vize işlemleri ve uçak seferleri de yeniden başlayacak pic.twitter.com/eYGEhd4ZvI

— Muslim Port (@muslimportcom) April 6, 2023

Görüşme, iki ülke dışişleri bakanları arasında 7 yıl aradan sonra gerçekleştirilen ilk görüşme oldu.

İki ülke, büyükelçiliklerin yeniden açılması, iki ülke arasındaki uçuşların yeniden başlatılması ve karşılıklı vizelerin kolaylaştırılması konusunda anlaştı.

İran Dışişleri Bakanlığı Abu Dabi Büyükelçisi olarak Rıza Amiri’yi görevlendirdi.

Amiri daha önce İran’ın Cezayir, Sudan ve Eritre büyükelçiliği görevlerinde bulunmuştu.

Suudi Arabistan'da 2 Ocak 2016'da aralarında Şii din adamı Nimr el-Nimr'in de bulunduğu 47 kişi "terör" suçlamasıyla idam edilmişti.

İdamlara tepki gösteren İranlı yetkililerin yaptığı açıklamaların ardından Suudi Arabistan'ın Tahran Büyükelçiliği ve Meşhed kentindeki konsolosluk binaları İranlı göstericiler tarafından ateşe verilmişti.

Bunun üzerine Suudi Arabistan, Bahreyn, Kuveyt ve Sudan İran'la diplomatik ilişkilerini kesmiş, BAE ise ilişkilerini maslahatgüzar seviyesine indirmişti.

Örgütün 2021 yılındaki Duşanbe Zirvesi'nde Suudi Arabistan, Mısır ve Katar’a Diyalog Ortaklığı Statüsü verilmesi kararlaştırılmıştı.

Diyalog ortağı statüsünün onaylanması, Suudi Arabistan'a tam üyelik verilmeden önce örgüt içinde bir ilk adım olarak değerlendiriliyor.

Diyalog Ortaklığı statüsü, gözlemci statüsüne sahip olmayan üçüncü ülkelerin ŞİÖ ile belirli alanlarda sınırlı işbirliği yapmalarına olanak sağlıyor. Bu statü, kurumsal açıdan “gözlemci ülke” statüsünün altında, “misafir katılımcılar” statüsünün üzerinde yer alıyor.

Onay kararı, Çin'deki milyarlarca dolarlık yatırımını artıran Suudi Arabistan petrol grubu Aramco'nun Çin'in kuzeydoğusunda planlanan bir ortak girişimi tamamladığı ve özel bir petrokimya grubundan hisse aldığına dair açıklamaların ardından geldi.

Basra Körfezi'nde ana güvenlik garantörü olarak görülen ABD'nin bölgeden çekildiğine dair endişeler Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkelerini ortaklarını çeşitlendirmeye itti.

Washington ise bölgede aktif bir ortak olmaya devam edeceğini belirtiyor. Suudi Arabistan'ın son dönemde Çin'le ilişkilerini geliştirmesi, müttefiki ABD'de güvenlik endişelerine yol açıyor.

Şanghay İşbirliği Örgütü

2001 yılında Batı'nın Asya'daki nüfuzunu dengelemek amacıyla Çin, Rusya ve Orta Asya ülkeleri tarafından kurulan ŞİÖ'ya 2017 yılında Hindistan ve Pakistan, geçen yıl ise İran üye oldu. 

Afganistan, Moğolistan ve Belarus ise gözlemci ülke statüsüne sahip.

2012 yılından örgütte diyalog ortağı statüsü kabul edilen Türkiye, 2017 yılında statüyü onaylayarak iç hukuk onay sürecini tamamladı. 

Statüyü onaylayan kararla birlikte Türkiye diyalog ortağı olarak ŞİÖ ile bölgesel güvenlik, terörle mücadele, uyuşturucu kaçakçılığı ve organize suçların önlenmesi ile ekonomik ve kültürel alanlar gibi çeşitli konularda işbirliği geliştiriyor.

Türkiye'nin yanı sıra bu statüye sahip olan diğer ülkeler  Azerbaycan, Sri Lanka, Ermenistan, Kamboçya, Nepal, Suudi Arabistan, Mısır ve Katar.  

Örgüt üyesi ülkelerin ağustos ayında Rusya'nın Chelyabinsk bölgesinde terörizmle mücadele tatbikatı düzenleyeceği bildiriliyor.

Abdullah Körfezi anlaşmasında ilerleme kaydedilmesi

Kuveyt tarafına göre Kuveyt hükümeti, Irak hükümetinden birden çok kez deniz sınırları sorununun çözülmesini istedi. Bu istekler, 2005 yılında eski Irak Cumhurbaşkanı Saddam Hüseyin rejiminin devrilmesinden sonra dile getirilmeye başlandı. İki ülke herhangi bir anlaşmaya varmasa da Abdullah Körfezi anlaşmasından sonra iki taraf 29 Nisan 2012'de körfezde deniz seyrüseferini düzenleme konusunda anlaşmaya yaptı. Anlaşma, 2013 yılının Kasım ayında 'Abdullah Körfezi'nde Seyir Güvenliğinin Sağlanmasına Yönelik Ortak Plan Anlaşması' başlığı altında resmi olarak onaylandı.

Kuveyt-Irak Karma Bakanlar Komitesi'nin ilk toplantısı 2011 yılında Kuveyt'te gerçekleştirildi. Irak tarafı bu toplantıda, Güvenlik Konseyi tarafından yayınlanan tüm uluslararası kararlara özellikle iki ülke arasındaki sınırların çizilmesine ilişkin 833 numaralı karara olan bağlılığını teyit etti.

Güvenlik Konseyi'ne resmi bir Irak protestosu

Irak hükümeti, Güvenlik Konseyi'ne resmi bir şikayette bulunmadan önce, 2017'nin başlarında anlaşmayı uygulama taahhüdünün tamamlandığını duyurdu. Bağdat 7 Ağustos 2019'da Abdullah Körfezi'nde 'Parsel 162'den sonra yer alan deniz alanında Kuveyt'in coğrafi değişiklik yaptığını iddia etti. Irak kendi bilgisi ve onayı olmaksızın Kuveyt'in Fisht Al-Eij bölgesini tahkim edip üzerine tek taraflı olarak bir liman tesisi inşa ederek, körfezde coğrafi değişiklik yaptığını ileri sürdü. Deniz sınırlarının çizilmesi konusunda yapılan tüm ikili görüşmelerde hazır bulunan Kuveytli bir yetkili ise Fisht Al-Eij tesisinin Kuveyt karasuları içinde yer aldığını söyledi.

Kuveyt Emiri Şeyh Nevaf el-Ahmed es-Sabah'ın Çarşamba günü Ürdün'de düzenlenen "Bağdat 2" konferansında yaptığı konuşmanın ardından iki taraf arasındaki deniz sınırlarının çizilmesiyle ilgili kriz yeniden gündeme geldi. Kuveyt Emiri konuşmasında, 'İlişkilerimizi yeni ufuklara taşımak için Parsel 162'den sonra deniz sınırlarının çizilmesi de dahil olmak üzere, çözülmemiş tüm sorunları ortadan kaldırmak için çalışmamız gerekiyor.' İfadelerini kullandı.

Kuveyt'in egemenliği ile Körfez dayanışması

Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da gerçekleştirilen Körfez Zirvesi'nin son oturumunda, Irak'ın Kuveyt Devleti'nin egemenliğine bağlılığının ve 833 sayılı Güvenlik Konseyi Kararını ihlal etmemesinin önemi vurgulandı. Konsey ayrıca Irak'ı, Parsel 162'nin ötesinde Kuveyt ile deniz sınırlarının çizilmesini tamamlamaya çağırdı. Kuveyt'in egemenliğine yönelik herhangi bir ihlali kesin olarak reddeden konsey, yasal kanallara uygun olarak Kuveyt'in yanıt verme hakkının korunduğunu bildirdi.

Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz'in daveti üzerine bu ülkeye gelen Şi'yi Kral Halid Uluslararası Havalimanı'nda Riyad Emiri Faysal bin Bende bin Abdulaziz, Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, Ulusal Yatırım Fonu Başkanı Yasir Osman el-Rumeyyan ve Çin'in Riyad Büyükelçisi Chen Weiqing karşıladı.

Ülke hava sahasına girmesinden itibaren Çin Devlet Başkanı'nın uçağına Suudi Arabistan uçakları eşlik etti.

Çin Devlet Başkanı Şi, 2016'da Riyad'ı ziyaret etmiş, 2019'da da Veliaht Prens Muhammed Bin Selman ile Pekin'de görüşmüştü.

Suudi Arabistan ve Çin, Şi'nin ziyareti sırasında 34 yatırım anlaşması imzaladı

Suudi Arabistan ve Çin merkezli şirketler, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Riyad'a yaptığı üç günlük ziyaretin ilk gününde, yeşil enerji, yeşil hidrojen, fotovoltaik, bilgi teknolojisi, bulut hizmetleri, ulaşım, lojistik, medikal endüstriler ve inşaat gibi çeşitli sektörleri kapsayan34 yatırım anlaşması imzaladı.

Öte yandan 2021 yılında 304 milyar riyale (80 milyar dolar) ulaşan iki ülkenin ticaret hacmi, bu yılın üçüncü çeyreğinde 103 milyar riyal (270 milyon riyal) olarak kaydedildi.

Biden'ın Riyad ziyareti

ABD Başkanı Joe Biden'ın bu yılın başındaki Riyad'a yaptığı ziyaret, ilişkilerinde beklenen olumlu havayı sağlayamadı, iki ülke en son Suudi Arabistan ve Rusya öncülüğündeki "OPEC Artı" mekanizmasının 5 Kasım'da petrol üretimini azaltma kararı alması nedeniyle ihtilafa düştü.

ABD Kongresi, petrol fiyatlarını yükseltmeye yönelik bu adıma karşılık Suudi Arabistan'a silah satışının bir yıllığına askıya alınması çağrısı yaptı.

Öte yandan Çin'in, ABD'nin ilgisinin Orta Doğu'dan kaymasıyla ortaya çıkacak ekonomik ve siyasi güç boşluğunu doldurabilecek bir aktör olabileceğine ilişkin yorumlar yapılıyor.

Pekin, son yıllarda Kuşak ve Yol Girişi kapsamında bölgede çok sayıda altyapı ve ulaştırma projesi yürütürken, enerji kaynaklarına ilgisi artmış durumda.

2004'te Çin-Arap Ülkeleri İşbirliği Forumu ile başlayan çok taraflı diyaloğun bu yıl ilk kez düzenlenecek Çin-Arap Ülkeleri Zirvesi ve Çin-Körfez İşbirliği Ülkeleri Zirvesi ile yeni bir boyuta taşınacağı öngörülüyor.

İslam ülkesi Yemen'de 2014 yılında patlak veren iç savaş insani, siyasi, diplomatik ve ekonomik açıdan büyük bir krize dönüşmüş durumda. Tarihten bugüne dünyanın en önemli ticaret, ilim ve kültür ülkelerinden olan Yemen, uzun süredir devasa bir kaosun içinde.

Yeni Yemen Medya Merkezi ile Milletlerarası Diplomasi Merkezi (MID) tarafından Yemen'de Savaşın 8. Yılı Semineri düzenlendi.

İstanbul'da düzenlenen seminere bir grup Yemenli ve Türk politikacı, araştırmacı ve medya mensubu katıldı.

Programda konuşan Yemenli parlamenter Şevki El Kadi, Yemen meselesini ve İran destekli Husilerin devlete yönelik darbesinin sonuçlarını anlattı. El Kadi ayrıca Husi darbesi öncesi ve sonrasında genel olarak Yemen'in durumunu, devleti ve imkanlarını zor kullanarak ele geçirmesi süreci hakkında bilgi verdi.

Yemenli araştırmacı ve politikacı Yasin el Temimi ise Yemen sahnesine bölgesel ve uluslararası müdahale hakkında konuştu. El Temimi, Yemen'de devam eden savaşta Suudi Arabistan liderliğindeki Arap Koalisyonu'nun meşru hükümeti desteklemedeki rolünü anlattı.

El Temimi, konuşmasında koalisyonun Yemen'de meşruiyeti desteklemek kisvesi altına aldığı hedeflere değinerek, bu müdahalenin asıl amacının Yemen'in ve Yemen halkının çıkarına değil, meşru hükümetin zayıflığından faydalanarak kendi amaç ve emellerine ulaşmak için Yemen'e yönelik bir müdahale olduğunu söyledi.

Ulusal diyaloğun sonuçlarının uygulanmasından sorumlu Devlet Bakanı Sayın Yaser Al-Raaini ise uluslararası kararlar ve Ulusal Diyalog Konferansı'nın sonuçları da dahil olmak üzere Yemen krizindeki ana referanslar ve bunların nasıl uygulanacağı hakkında konuştu.

Al-Raaini, Ulusal Diyalog Konferansı'nda tartışılan tüm konulara ve ortaya çıkan önemli anlaşmalara işaret etti; bunlardan en önemlisi, bir cumhurbaşkanının serbest ve doğrudan oy hakkı ile seçilmesi ve anayasanın taslağının hazırlanmasına ek olarak, anlaşmaya varıldı. Serbest seçimlerin ardından bir geçiş döneminde, ancak konferansa katılan milisler tüm bu sonuçlara karşı çıktı.

Al-Raaini, uluslararası kurumların Husi milislerinin yaptıklarını devlete karşı bir darbe olarak gördüğünü belirtti.

Yemen parlamentosu üyesi ve eski bir bakan olan Profesör Necip Ghanem, Yemen krizinin köklerini anlamada ve haklı nedenlerini savunmada Türkiye içindeki ve dışındaki sivil toplum örgütlerinin, kurum ve kuruluşların rolüne atıfta bulundu.

Yemen-Türkiye ilişkilerine değinen Prof. Dr. Ghanem, Türk medya kuruluşlarının Yemen'de olup bitenlerin gerçeğinden ve yaşanan değişimler ışığında Husi darbesi sonucunda Yemen halkının çektiği acılardan haberdar olmasının önemine değindi.

Gahanem, Türkiye'de kimi basın kuruluşlarında Yemen'de yaşananların Yemen ile Suudi Arabistan arasında bir savaş olduğu yönündeki söylentilerden kaçınarak, bu kafa karışıklığını netleştirmenin önemini vurguladı. Yemen topraklarında yaşananların Yemen'e karşı dönen bir çetenin savaşı olduğunu ifade eden Ghanem, bu savaşta Kızıldeniz ve Bab'ül Mendeb Boğazı'nda uluslararası denizcilik güvenliğini tehdit etmeyi amaçlayan İran devletinin yardımıyla söz konusu çetenin Yemen halkına savaş ilan ettiğini kaydetti.

'YEMEN'İ YEMENLİLERE BIRAKMIYORLAR'

Programın açılış konuşmasını gerçekleştiren Milletlerararası İlişkiler ve Diplomasi Merkezi Genel Direktörü Celalettin Duran; 'Savaşın 8. yılında Yemen'deki durumu hem ülkemize hem dünyaya duyurmak istiyoruz. Savaşın ağır bir şekilde devam etmesi, iç dengelerin tam anlamıyla sarsılmış bir durumda olması birçok ülkenin Yemen'e açık bir şekilde müdahalesine sebep oluyor. Yemen'i, Yemenlilere bırakmıyorlar. Ülkenin en değerli ticaret noktaları istikrarsızlaştırılıyor. Yemen'le tarihi bağlarımız münasebetiyle kadim bir ilişkiye sahibiz. Orada yaşananları görmememiz mümkün değil. Yemen için neler yapılabilir? Bugün burada bu sorunun cevabını arayacağız' diye konuştu.

'YEMEN'DE EMPERYALİST PLANLAR İŞLETİLİYOR'

Celalettin Duran'ın açılış konuşmasının ardından söz alan Yemenli konuklar, ülkelerindeki savaşla ilgili değerlendirmelerde bulundular. Konuşmalarda, özellikle Yemen üzerindeki emperyalist planlara dikkat çekilirken Yemen'de yaşananlar konusunda kamuoyunu doğru bilgilendirmenin önemine vurgu yapıldı. Program sonunda gazetecilerin sorularını da cevaplayan konuklar, Türkiye halkının Yemen konusunda farkındalık kazanması açısından bu toplantıyı çok önemli gördüklerini ifade ettiler.

8 yıldır aralıksız süren savaş neticesinde açlık ve kıtlık gibi sorunlarla boğuşan Yemen'de, 29 milyonluk nüfusun 24 milyonu hayatta kalmak için muhtaç duruma düştü. Savaşın yanı sıra yetersiz beslenme nedeniyle de hayatını kaybeden kadın ve çocukların sayısı 4.5 milyonu buldu.

Çatışmaların başlamasından bu yana ise 400 binden fazla insanın hayatını kaybettiği belirtilirken, yerinden yurdundan edilen 4 milyon insan ise mülteci konumuna düştü.

Sel felaketi Yemen'i derinden etkiledi

Tüm bu olumsuzlukların yanı sıra, Yemen'in başkenti Sana ve Rime'de etkili olan şiddetli yağışların ardından sel meydana geldi. Yaşamın her geçen gün daha da zorlaştığı bölgede; yetkililer 97 kişinin hayatını kaybettiğini açıklarken, çok sayıda binanın ise hasar gördüğünü bildirdi.