Avrupa'nın gözünde Müslümanların zerre kadar değerinin olmadığının ispatı olan Hocalı Katliamı'nın üzerinden tam 34 yıl geçti.

34 yıl önce bugün gerçekleştirilen Ermeni mezaliminde 613 Azerbaycan'lı Müslüman katledildi.Azerbeycan'ın Dağlık Karabağ bölgesinde büyük bir soykırıma imza atan Ermenilerin katlettiği 613 kişiden 106'sı kadın -bunlardan 56'sı hamileydi- 83'ü ise çocuktu.

Olay Nasıl Gerçekleşti?

Dağlık Karabağ Sorunu doğrultusunda Azerbeycan'ın Dağlık Karabağ Bölgesine giren Ermeniler, tarihin en vahşi katliamlarından birine imza attı.

26 Şubat 1992 günü Rus ve Ermeni askerler önce bomba atışlarıyla şehrin havaalanı ile olan bağlantısını kesti. O sıralarda Dağlık Karabağ bölgesinde sadece 200 Azerbaycan askeri vardı.Aynı gün Ermeniler, bölgede bulunan Sovyet ordusuna bağlı 366. Zırhlı Alayı'nın bütün araçlarını kullanarak, şehri iki saat boyunca top ve tank ateşine tutarak yüzlerce Müslümanı katletti.

Katliamdan yıllar sonra anılarını yazan bir ASALA milisi şu ifadeleri kullanıyordu;

"Gerçekleştirdiğimiz saldırı stratejik bir hamleydi.Ayrıca şunu da belirtmeliyim ki o saldırı bir intikam vesilesiydi"

Ermeni Zalimler Kesik Başlarla Top Oynadılar

Öte yandan katliamın ardından bölgeyi işgal eden zalim ermeni ordusu insanlık dışı işlere imza atmayı da ihmal etmedi.

Katliamın tanıklarının aktardıklarına göre insnalık dışı uygulamalarını büyük bir şevkle gerçekleştiren Ermeniler, bölgedeki Müslümanların canlı canlı kafa derilerini yüzdüler, sağ olarak ele geçirdiklerini ise sistematik bir işkenceye ve tıbbî deneylere tabi tutarak, insanlık dışı muamelelere maruz bıraktılar.

Hocalı Katliamını Kim Nasıl Kabul Ediyor?

Azerbaycan Meclisi, 1994 yılında düzenlenen bir oturumla, 613 vatandaşının katledildiği hadiseyi, 'Hocalı Soykırımı' olarak kabul etti.

Hocalı'da yaşananlar Meksika, Macaristan, Pakistan, Kolombiya, Çek Cumhuriyeti, Bosna Hersek, Honduras, Peru, Sudan ve İslam İşbirliği Teşkilatı'nca da 'soykırım' olarak tanınıyor.

Hocalı Katliamı'nı 5 ülke parlamentosu kınarken, ABD'de 16 eyalet meclisi, yaşananları 'soykırım' olarak gören kararları kabul etmiş durumda.

Ne Zamanki Müslümanın Canı Yanar; Bm Sadece Kınar

Bölgedeki Müslümanların kesik başlarıyla top oynayan Ermenilerin bu zulümlerine karşı ise BM, NATO gibi oluşumlar olayı kınamakla yetindi.

Bölge Müslümanları da yaşanan elim olaylar karşısında elle tutulur bir hamlede bulunamazken olan yiten yüzlerce cana, mazlumiyeti doruklarına kadar yaşayan Azerbeycan'lı Müslümanlara ve İslam ülkelerinin yerler altına serilen onuruna oldu.

Türkiye'den Hocalı'da Yaşananlara Resmi Olarak 'Katliam' Tanımlaması

İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch), hadiseyi, Dağlık Karabağ Savaşı sırasında işlenen 'katliam' olarak kayıtlara geçirdi.

Birleşmiş Milletler, henüz resmi bir karar almış değil. Azeri kaynaklar, Rusya'nın BM Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı herhangi bir karar almasını engellediğini belirtiyor.

Ancak 1993 yılında BM Genel Kurulu, Ermenistan'ı kınadı. BM Güvenlik Konseyi de 822 sayılı kararla, Ermenistan'dan işgal ettiği Azerbaycan topraklarını terk etmesini istedi.

Hocalı Vakası Soykırım Olarak Tanınsın

Tarihte olmayan olaylar üzerinden soykırım senaryoları üretmeye bayılan Ermenistan'ın somut delillere haiz olan ve dünyanın gözüne sokarak gerçekleştirdiği vahşet hala daha dünya ülkelerinden gerekli yaptırımı görmüş değil.

Azerbeycan'lı Müslümanların acısının bir nebze de olsa dindirecek olan yaptırımlar hala daha uygulanmazken Azerbeycanlı Müslümanlar, Hocalı Vakası'nın soykırım statüsünde görülmesini istiyor.

Kafkasya Müslümanları İdaresi de 3 yıl önce gerekli makamlara bu doğrultuda bir talepte bulunmuştu.

Ermeniler tarafından yapılan Hocalı katliamının "soykırım" olarak tanınması için dünya dini liderlerine, parlamentolara, uluslararası kurumlara ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne resmi bildiri gönderen idare yaşananların tüm insani ve dini değerlere aykırı olduğu vurgulamıştı.

Azerbaycan'ın yıllardır Hocalı'da yaşananların "soykırım" olarak kabul edilmesi yönünde birçok girişimlerde bulunduğunun ve bazı devlet ve kurumların konuyla ilgili gerçekleri kabul ettiğinin hatırlatıldığı bildiride,ayrıcaşu ifadeler de yer almıştı.

"KMİ, dünya kamuoyunu Ermeni bölücülerin kirli propagandasına inanmamaya, onların Hocalı'da yaptıklarını kendi adı ile 'soykırım' diye çağırmaya ve yaşananları kınamaya davet ediyor. Tüm dinlerde masum insanların katledilmesi, insanlığın yok edilmesine eşdeğer bir günah olarak kabul ediliyor. Biz din adamları olarak tüm dünya halklarına barış, huzur ve refah diliyoruz. Her birimiz Allah ve insanlık karşısında adaletin sağlanması adına borçluyuz. Bu yüzden tüm dini liderlere, parlamentolara, uluslararası kurumlara ve AİHM'e seslenerek, Azerbaycan halkına karşı Ermeniler tarafından yapılanlara hukuki değerinin verilmesi ve Hocalı'da yapılanların soykırım olarak tanınması çağrısında bulunuyoruz."

Azerbaycan'ın Hukuk Mücadelesi Devam Ediyor

Bakü yönetiminin aralarında AİHM ve Lahey Adalet Divanı gibi uluslararası hukuk kurumları nezdindeki girişimleri devam ediyor.

Azerbaycan'a göre, Hocalı'da yaşananlar, 1949 Cenevre Sözleşmelerinin, Birleşmiş Milletlerin (BM) Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi, Sivil ve Siyasi Haklar Sözleşmesi, İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşmesi, Çocuk Hakları Sözleşmesi gibi çok sayıda sözleşmenin ciddi ihlali anlamına geliyor.

RUSLARIN EN FAZLA ARADIĞI LİDERDİ

1991 yılında Dudayev önderliğinde bağımsızlığını ilan eden Çeçenya’ya yönelik Rusya’nın baskılarını ve Çeçenistan’daki insanlık dramını dünya gündemine getirmek için bir Rus yolcu uçağını Ankara’ya kaçırdı. Bu eylemi ile dünya kamuoyunca tanınan Basayev, Ruslar tarafından en fazla aranan liderlerden biri haline geldi. Nitekim Rus savaş uçakları 1995 yılında Şamil’in Vedeno’daki evini bombalayarak aralarında eşinin ve çocuklarının da bulunduğu ailesinden 11 kişiyi şehit etti. Ruslara karşı amansız bir mücadele veren Basayev 10 Temmuz 2006’da İnguşetya’da içinde bulunduğu konvoyda, meydan gelen patlama nedeniyle şehit oldu.

ŞAMİL BASAYEV'İN ZİHİNLERE KAZINAN SÖZLERİ

Savaşa karşıyım ama haksızlığa karşı savaşmak karakterimdir.

Daima savaşacak kadar genç, ölecek kadar yaşlıyız.

Şehadete güle güle giden insanlara karşı ölüm;ancak bir su tabancası kadar tehdit unsuru olabilir.

Bize hala terörist diyen dünyanın yüzüne tükürmek istiyorum.

Bir dava, uğrunda ölünecek kadar değerli değil ise, uğrunda yaşanacak kadar da değerli değildir!

Bacısı bir kafir tarafından tecavüze uğramamış, evladı kafir tarafından gırtlağı kesilmemiş bir kişi Cihad’ı anlamaz hayatı çiçek böcek dağıtmakla geçer. Cihad içinde geçen bir hayat, kölelikten çok daha iyidir.

Ne zaman öleceğimiz önemli değildir. Önemli olan nasıl öleceğimizdir, bize düşen şerefimizle ölmektir.

Doğru bildiğin yolda tek başına kalsan da yürümeye devam et.

O gün 300 Rus askeri öldürdük. 3 helikopter düşürdüm. Onlar bize saldırdıklarında ilk olarak hastahaneleri, doğum evlerini, petrol kuyularını vuruyorlardı. Biz zorunlu olduğumuz için hastahaneye girdik. Onlar burada gelip yaşlıları çoluk çocuğu öldürürlerken dünya neredeydi? Onlara niye terörist demediler? Bugün insanların bana terörist demeleri umurumda değil. Benim ne yaptığımı Allah biliyor. Ben halkım için savaşıyorum. İnsanların ne düşündükleri umurumda değil.

Sovyetler Birliği’nin gizli polis komiserliği görevlileri, sabah saat 5 sularında Kırım Tatarlarının evlerine tek tek baskın düzenledi. Kırım’ın dört bir yanından Türk ve Müslüman olan Kırım Tatarları, kucaklarına bir Kuran’ı Kerim, bir bohça, bir kuru ekmek ancak alabildi. Sovyet canileri, koca bir halkı açlığa, sefalete, soykırıma sürdü.

Sürgün ve soykırımın yaşattığı bunca acı halen hafızalarda canlılığını koruyor. Kırım Tatarları, bugün dimdik ayakta. Katil Stalin’den Putin Rusyası’na her türlü katliama, baskı ve yıldırmalara, soykırım girişimlerine karşı mücadeleye devam ediyor.

Ukrayna’da, her yıl 18 Mayıs tarihi, Kırım Tatar Soykırımı Kurbanları Anma Günü olarak geçiriliyor.

18 MAYIS 1944 KIRIM TATAR SÜRGÜNÜ VE SOYKIRIMI

Sovyet hükûmeti, Stalin’in emriyle 18 Mayıs 1944’te Kırım’daki tüm Kırım Tatarlarını sürgün etti. Sürgün sırasında Kırım Tatar erkeklerin büyük bir çoğunluğu Kızılordu’da Alman Nazi ordusuna karşı savaşıyordu. Çoğunlukla kadınlar, çocuklar, yaşlılar olmak üzere hayvan vagonlarına doldurulan Kırım Tatarları; Orta Asya, Urallar ve Sibirya’ya sürgün edildi. Kırım’dan sürgün edilen 420 bini aşkın Kırım Tatarının yüzde 46’sı sürgün yolunda veya gittikleri yerlerde açlık, susuzluk ve hastalık gibi çeşitli sebeplerden dolayı hayatını kaybetti.

Sovyet yönetimi, sürgünden sonra Kırım’da, Kırım Tatarlarının varlığına işaret eden her şeyi ortadan kaldırmaya başladı. Adeta bir kültürel soykırım dalgası başladı. Köy, kasaba, ilçe ve şehirler başta olmak üzere yarımadadaki binden fazla yerleşim yerinin Kırım Tatarca olan adları değiştirildi. 

Sovyet yönetimi, Vatan Kırım’ın demografik yapısını değiştirmeyi amaçladı. Ancak Kırım Tatarları, bağrından koparıldıkları o aziz Vatanı, Kırım’ı hiçbir zaman unutmadı. Sürgünlük yollarında, sürgün edildikleri yerlerde vatana dönmek için çaba gösterdi. Nihayet, yıl 1989’u gösterdiğinde Kırım Tatarları, yavaş yavaş ata topraklarına dönmeye başladı. O tarihten itibaren Kırım Tatarları yaşadıkları yokluklara rağmen vatanda kalma mücadelesini sürdürdü.

Kırım Tatarları, 1989’un sonuna kadar sürgün yerlerinde zorla tutuluyordu. Anavatan Kırım’a geri dönme teşebbüsleri, hapisle ve yeni sürgünle cezalandırılıyordu. Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte Kırım Tatarları vatana dönmeye başladı. Ancak yaklaşık 150 bin Kırım Tatarı maddi yetersizlik ve yasal engeller nedeniyle Orta Asya’da kaldı.

2015 yılında Ukrayna Parlamentosu, Kırım Tatar Sürgünü’nü soykırım olarak kabul etti ve 18 Mayıs tarihini “Kırım Tatar Soykırım Kurbanlarını Anma Günü” olarak ilan etti.

2019 yılında Letonya ve Litvanya, 2022’de ise Kanada 18 Mayıs 1944 Kırım Tatar Sürgünü'nü soykırım olarak tanıdı.

(qha)

Edinilen bilgiye göre, herhangi bir suç isnad edilmeyen Tursunov, Göç İdaresine teslim edildikten kısa bir süre sonra apar topar Özbekistan’a teslim edildi.

Şeker hastası olan Tursunov için adalet çağrısı yapılan açıklamada, “Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın 28 Nisan 2025 tarihinde düzenlenen Göç Yönetimi programındaki şu veciz sözleri hatırlatmak isteriz: “Ümmetin, insanlığın umudu olmaya devam edeceğiz. Yeni Boraltanlar yaşatmayacağız.” Bu söz, sadece bir temenni değil; tüm kurumlarımız açısından bağlayıcı bir vizyon beyanıdır. Dolayısıyla, bu sözlerin gereği olarak, uygulamadaki bazı yaklaşımların bu vizyonla örtüşmemesi, kamu vicdanında derin yaralar açmaktadır. Bu çerçevede beklentimiz açıktır: Alisher Tursunov’un iade/sınırdışı süreci derhal durdurulmalı, hakkındaki idari gözetim kararı ve tahdit  kodları kaldırılarak serbest bırakılmalı, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına dair süreci olumlu şekilde neticelendirilmelidir. Yıllardır ülkemizi sığınılacak bir liman olarak gören mazlumlara kadirşinaslıkla yaklaşmış olan devletimizden; kimseyi bu topraklarda yüz üstü bırakmamış olan yüce devletimizden; ve Sayın Cumhurbaşkanımızın ifadesiyle, “inisiyatif alabilen cesur ve vicdan sahibi bürokratlarımızdan” bu İslam âlimine sahip çıkmalarını bekliyoruz. (Bu topraklar ki; İspanya yahudilerine mihmandarlık yapmıştır, Hitlerden kaçan Yahudilere mihmandarlık yapmıştır.) Unutulmamalıdır ki, hüküm yalnızca Allah’ındır. Ve Allah, doğruların yardımcısıdır.” denildi.

Alisher Tursunov Kimdir?

Özbekistan uyruklu Alisher Tursunov, Özbekistan’da Mubashshir Ahmad (Mübeşşir Ahmet) olarak tanınan din alimidir. Taşkent İslam Enstitüsü ve Mısır'daki  El-Ezher Üniversitesi'nde eğitim gördü. Uzun yıllar Özbekistan Müslümanları İdaresi bünyesindeki Taşkent Devlet İslam Enstitüsü'nde fıkıh, fıkıh usulü, Feraiz ve Tasavvuf dersleri verdi.

Özbekistan Müslümanları İdaresinin resmi yayınları olan, "Hidayet" dergisi ve "İslam Nuru" gazetelerinde editör ve yazar olarak çalıştı.

YouTube'da 1,5 milyon abonesi bulunan Azon Global TV’de Türkiye ve Türk Devletleri ile Özbekistan arasındaki karşılıklı ilişkilerin her yönüyle geliştiği ve Özbek toplumunun Türkiye ve Türk dünyası hakkında birlik ve beraberliği vurgulayan olumlu haberler ve yayınlar yapmaktadır.

"Azon kitapları" yayınevi bir çok Türk yazarlarının kitaplarını tercüme ederek yayımladı. Necmettin Erbakan hocamızın “Davam” kitabını Özbekçeye çevirtirip kitap halinde ‘’G’OYAM’’ adı Özbek okurlarına sunmuştur.

Mübeşşir Ahmed Hoca, kurucusu olduğu Ezan Bilim Yayma ve Sosyal Yardımlaşma derneği bünyesinde "Mezana" Uluslararası Bilim Akademisini tesis ederek, gençlere İslam dinimizi doğru ve mükemmel anlayabilme ve sağlam dini bilim alabilme imkanı sundu. Bu dernekleri ile ‘’Asrın Felaketi’’ olarak bilen 6 Şubat Kahramanmaraş merkezli meydana gelen depremde, Özbek kamuoyuna paylaşarak ilk yardıma koşmuştur. Hatay ve Kahramanmaraş'ta binlerce depremzedeye Özbek pilavı dağıtımı yapmıştır. Depremzedeler için AFAD ile koordineli olarak 100’den fazla çadır ve 16 konteyner ev teslim etmiştir.

(milli gazete)

Yerel medya kuruluşları, uçağın 62'si yolcu, beşi mürettebat olmak üzere toplam 67 kişiyi taşıdığını bildirdi.

Kazakistan Acil Durumlar Bakanlığı Telegram'da yaptığı açıklamada, uçaktaki 67 kişiden en az 32'sinin sağ kurtulduğunu belirtti. Bu da 30'dan fazla kişinin muhtemelen hayatını kaybettiği anlamına geliyor.

Bakanlık başlangıçta kazadan 25 kişinin sağ kurtulduğunu duyurmuştu. Ancak arama ve kurtarma operasyonunun devam etmesiyle bu sayıyı 27, 28 ve son olarak da 29 olarak revize etti ancak yetkililer sayının henüz netleşmediğini belirtti.

#SonDakika | #Azerbaycan’ın başkenti Bakü'den Çeçenistan’ın başkenti Grozni'ye giden bir yolcu uçağının Kazakistan'da düştüğü bildirildi. pic.twitter.com/HlGLYQZxGL

— Muslim Port (@muslimportcom) December 25, 2024

Azerbaycan Hava Yolları'nın X'te yaptığı açıklamada ise ilk belirlemelere göre uçaktaki 62 yolcudan 37'sinin Azerbaycan, 16'sının Rusya, altısının Kazakistan, üçünün ise Kırgızistan vatandaşı olduğu ifade edildi.

Bakanlık, uçağın alev aldığını ancak acil müdahale ekiplerinin yangını kontrol altına aldığını bildirdi.

Rus medyasına göre uçak, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'den Rusya'nın Çeçenistan bölgesindeki Grozni'ye gidiyordu ancak Grozni'deki sis nedeniyle rotasını değiştirdi. Havayolu şirketi ise uçağın bir kuş sürüsüne çarptığının bildirilmesi üzerine Aktau'ya yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta acil inişe geçtiğini açıkladı.

Kurtarma operasyonları devam ederken, kurbanlar hakkındaki bilgilerin de netleşmesi için çalışmaların da sürdüğü belirtildi.

#Azerbaycan Havayollarına ait Bakü-Grozni seferini yapan yolcu uçağının Kazakistan’ın Aktau kentine acil iniş yaparken düştüğü belirtildi.

📌İlk bilgilere göre uçakta 67 yolcu ve 5 mürettebat bulunuyordu. Kazak yetkililer 6 kişinin kurtulduğunu aktardı.

📌 Uçağın kuş sürüsüne… https://t.co/Q4z2WhWJbY pic.twitter.com/kYrlJ6Dtdl

— Muslim Port (@muslimportcom) December 25, 2024

Dünya genelinde uçuş takibi yapan Flightradar'dan sosyal medyada yapılan açıklamada, uçağın Azerbaycan Hava Yolları’na ait Embraer ERJ-190 model olduğu belirtilerek, "Uçak, güçlü GPS sinyal karıştırıcılarına maruz kaldı ve bu da uçağın yanlış ADS-B verisi iletmesine neden oldu," denildi.

Türkiye saati ile 07:40'ta ADS-B sinyalinin kaybedildiği, TSİ 09:07'de ADS-B sinyalinin yeniden alındığı ancak uçağın TSİ 09:28'de düştüğü ifade edildi.

#Kazakistan’daki yolcu uçağı kazasında kurtarılanların sayısı 32’ye yükseldi. Hayatını kaybeden 42 yolcunun #Azerbaycan vatandaşı olduğu belirlendi. https://t.co/7mHARIe6H2 pic.twitter.com/RkPRf2yqxK

— Muslim Port (@muslimportcom) December 25, 2024

Azerbaycan'ın resmi haber ajansı Azertac, ülkenin Olağanüstü Haller Bakanı Kemaleddin Haydarov, başsavcı yardımcısı ve Azerbaycan Hava Yolları başkan yardımcısından oluşan resmi bir heyetin "yerinde inceleme" yapmak üzere bölgeye gönderildiğini duyurdu.

Ahıska bölgesi, 1578 yılında Osmanlı Devleti'nin yönetimine geçti ve eyalet merkezi haline getirildi. 1828-1829 Osmanlı-Rus savaşının ardından imzalanan Edirne Antlaşması'yla Ahıska, Rusya'ya bırakıldı. Bu savaştan sonra bölgeden Müslüman ve Katolik nüfusun önemli bölümü Osmanlı topraklarına göç etti.

Sovyet Rusya dönemi

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından bölge bu kez Sovyetler Birliği sınırları içinde kalan Gürcistan'a bağlandı. Ancak Sovyet dönemi Ahıska Türkleri için zorlu bir dönemin de başlangıcıydı. İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanya'sı ile Sovyet Rusya arasında yaşanan çarpışmalar Kafkasya ve Kırım'daki yüzbinlerce Türk için acı dolu yılları da beraberinde getirdi.

Silah altına alınan 40 bin Türk başkalarının savaşı için hayatını verdi. Cepheden dönmeyi başaranlarsa ummadıkları bir manzara ile karşılaştı. Bıraktıkları evlerde artık aileleri değil başkaları oturuyordu. Nazilerle işbirliği yapmakla suçlanan Müslümanlar Orta Asya'ya sürülmüştü.

Sürgün Kararı

'Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin devlet sınırını korumak üzere sınır şehri Ahıska'da yaşayan 86 bin Türk ve Müslüman'ın Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'a tahliye edilmesine karar verilmiştir.' Ahıska Türkleri'nin acı dolu sürgün hikayesini başlatan, Stalin imzalı işte bu karardı.

Karar uyarınca Ahıska Türklerinin 40 bini Kazakistan'a, 30 bini Özbekistan'a, 16 biniyse Kırgızistan'a göç ettirilecekti. Bu karardan üç buçuk ay sonra, 14 Kasım 1944'te Ahıska bölgesinin beş ilinden sürgüne gönderildiler. Sahip oldukları ne varsa geride bırakarak sürgün trenlerine bindirildiler. Vagonlarda zor koşullardaki yolculuk altı hafta sürdü. 17 bin kişi açlık, soğuk ve hastalıklara dayanamadı ve hayatını kaybetti.

Ahıska Türkleri'nin yaşadıkları acı, bu zorlu yolculukta da sona ermedi. Yolculuk sonunda Ahıskalıları çok ağır hayat şartları bekliyordu. Çalışma kamplarında kadın, yaşlı, çocuk ayrımı yapılmadan en ağır işlere sürüldüler. Ahıska Türkleri'nin şehirlerde yaşamaları yasaktı. Köylerini izin almadan terk etmeleri de kurallara aykırıydı. Bir nevi sıkıyönetim altında yaşamaya başladılar. Kuralları ihlal etmeleri halinde aileleriyle birlikte 25 yıl Sibirya'ya sürgüne gönderilme tehdidi altındaydılar. Üstelik yeni yerleşim bölgesindeki coğrafi özelliklere adapte süreci de zor oldu. Salgın ve bulaşıcı hastalıklardan, açlık ve ilaçsızlıktan 30 bin Ahıskalı daha hayatını kaybetti.

Rus İzvestiya gazetesi, anlaşmanın Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, Abhazya bölgesinin Rus yanlısı lideri Aslan Bzhania ile görüşmesinden bir gün sonra imzalandığını duyurdu.

Gazeteye demeç veren Abhaz lider, Oçamçira bölgesinde Rus donanmasını barındıracak bir üs kurulacağını belirterek, "Tüm bunlar hem Rusya'nın hem de Abhazya'nın savunma kapasitesini arttırmayı amaçlıyor ve bu tür etkileşimler devam edecek." dedi. 

Gazete, Bzhania'nın "Hakkında konuşamayacağım şeyler de var." dediğini de aktardı. 

Sivastopol'a alternatif mi?

Sovyetler Birliği'nin deniz üssüne sahip olduğu Oçamçira'da bir Rus üssü kurulacağına dair haberler, Rusya'nın Sivastopol'e alternatifler aradığına işaret olarak yorumlanıyor.

Moskova'nın 2014 yılında Ukrayna'dan ilhak ettiği Kırım yarımadasındaki Sivastopol'da  Karadeniz Filosu bulunuyor. Filo, 2022 yılında Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden bu yana defalarca Ukrayna güçleri tarafından hedef alındı.

Öte yandan Moskova'nın bu hareketiyle Karadeniz kıyısındaki askeri varlığını Türkiye'ye doğru genişlettiği değerlendirmesi de dile getiriliyor.

Karadeniz'e kıyıdaş Türkiye, Bulgaristan ve Romanya'nın üyesi olduğu NATO, 2009 yılında Oçamçira'da bir Rus üssünden söz edilmeye başlandığında endişelerini ifade etmişti.

Abhazya'nın durumu

Abhazya ve Güney Osetya, Rus birliklerinin destek verdiği 12 Ağustos 2008'de sona eren beş günlük savaşın ardından Gürcistan'dan ayrıldı. 

Tiflis'in Güney Osetya'yı geri alma girişimini püskürten Moskova, bu iki bölgeyi bağımsız devletler olarak tanıdı. 

Rusya'nın haricinde Venezuela, Nikaragua, nauru ve Suriye bölgenin bağımsızlığını tanıyor. Batılı ülkeler, Rusya'yı Abhazya ve Güney Osetya'yı fiilen ilhak etmekle suçluyor.

BM heyetinin, en önemli görevi bölgedeki insani ihtiyaçları yerinde tespit etmek olacak.

Bu arada Fransa yaptığı açıklamada, Bakü’yü eleştirerek, Azerbaycan'ın BM heyetinin gelişini Dağlık Karabağ’da yaşayan Ermenilerin kitlesel göçünden sonra kabul etmesinden “üzüntü duyduğunu” bildirdi.

Azeri birliklerinin Dağlık Karabağ’da geçen hafta başlattığı saldırıların ardından bölgede yaşayan 120 bin Ermeni’den 100 bini bölgeyi terk ederek Ermenistan’a geçmişti. Çatışmalarda 600 kişi hayatını kaybetmişti.

Rus basınından Interfax'ın aktardığına göre, Karabağ'da "çoğu memur, acil servis çalışanı, gönüllü, bazı özel ihtiyaçları olan ve ayrılmaya hazırlanan kişilerden oluşan" yaklaşık birkaç yüz kişi kaldı.

Ermenistan hükümeti yaptığı açıklamada Dağlık Karabağ’dan ayrılan 45 binden fazla kişinin devletin sağladığı konaklama merkezlerinde ağırlandığını bildirdi.

Dağlık Karabağ’da neler oluyor?

Dağlık Karabağ, uluslararası hukuka göre Azerbaycan'ın bir parçası olarak tanınıyor. Ancak 1990'larda Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardında alevlenen savaşta bölgedeki Ermeniler, "Artsakh Cumhuriyeti" adında bir yönetim ilan etti.

Söz konusu "ülke" dünyada hiçbir ülke tarafından resmen tanınmadı.

1990-1994 yılları arasında Birinci Karabağ Savaşı olarak bilinen çatışmalarda Ermeniler, Azerbaycan'ın nominal kontrolünden kurtulurken yaklaşık 30 bin kişi hayatını kaybetti ve çoğu etnik Azeri olmak üzere bir milyondan fazla kişi yerinden edildi.

Azerbaycan, 2020'de Moskova'nın aracılık ettiği bir barış anlaşması ve Rus barış güçlerinin konuşlandırılmasıyla sona eren ikinci bir savaşta Dağlık Karabağ ve çevresindeki toprakları geri aldı.

Karabağ'daki Ermeni nüfusun Azerbaycan'a entegrasyonu konularının müzakere edildiği görüşmeye Azerbaycan adına Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Karabağ'daki Ermenilerle temaslardan sorumlu temsilcisi milletvekili Ramin Memmedov, Karabağ Ermenilerini temsilen David Melkumyan ve Sergey Martirosyan katıldı.

Rus haber ajansı RIA'ya konuşan bir Ermeni temsilci, görüşmede nihai bir anlaşmaya varılmadığını söyledi.

Ajansa konuşan Azeri temsilci de, Azerbaycan ile Karabağ Ermenileri arasındaki tüm sorunların bir toplantıda çözülmesinin beklenemeyeceğini kaydetti.

Azerbaycan Salı günü Dağlık Karabağ'da "terörle mücadele" operasyonu başlattığını duyurmuş, bölgedeki Ermeni güçlere teslim olmaları ve "yasa dışı rejime" son vermeleri çağrısı yapmıştı.

Rusya'nın girişimleri sonrası dün ateşkes ilan edilmiş, Karabağ yönetimi Azerbaycan'la barış görüşmeleri yapmayı kabul etmişti.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, hükümetinin ateşkes metnine dahil olmadığını söyledi ve Rus barış güçlerinin yerel halkın güvenliği için tam sorumluluk almasını talep etti. Paşinyan, Azerbaycan'ı Karabağ'da "etnik temizlik" yapmakla suçlamıştı.

Azerbaycan'ın cumhurbaşkanlığı temsilcisi Elçin Amirbekov BBC'ye yaptığı açıklamada Rus barış güçlerinin ateşkesin sağlanmasına yardımcı olduğunu belirtti ve "Uygulama kısmı için onlara güvenilmesi gerektiğini düşünüyorum" dedi.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in ofisinden yapılan açıklamada da, görüşmeler için "Ermenilerin yeniden entegrasyonu" ifadesi kullanıldı.

Uluslararası düşünce kuruluşu Carnegie Europe'un Kafkasya uzmanı Thomas de Waal, ateşkes şartlarının ve yapılacak görüşmelerin büyük ölçüde Azerbaycan'ın şartlarına uygun olduğunu ve bölgedeki Ermenileri korumasız bıraktığını söyledi.

BBC'ye konuşan Waal, "Karabağ Ermenilerinin Azerbaycan'dan ayrılması için 35 yıllık, bazılarına göre bir asırlık projenin sonuna gelinmiş gibi görünüyor" dedi.

Waal'e göre, "Bu muhtemelen Azerilerin Karabağ Ermenilerine çok az şey sunduğu bir proje olacak ve hepsi olmasa da çoğu oradan ayrılacak".

Uluslararası toplum tarafından Azerbaycan toprağı olarak tanınan Dağlık Karabağ bölgesinde yaklaşık 120 bin Ermeni yaşıyor.

Ermenilerin Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası bölgede ilan ettikleri Dağlık Karabağ Cumhuriyetini hiçbir ülke tanımadı.

Ermenistan'da protesto

Ermenistan'ın başkenti Erivan'da, hükümeti protesto eden ve polisle çatışan göstericiler Başbakan Nikol Paşinyan'ın istifasını istedi.

Binlerce gösterici ayrıca hükümeti Dağlık Karabağ'da yaşayan Ermenilere yeterince yardım etmemekle suçladı, Azerbaycan'a çok fazla taviz verildiğini savundu.

Protestolarda bir hükümet binası taşlanırken, polis göstericilere karşı göz yaşartıcı gaz kullandı.

Kalabalığa hitap eden muhalif siyasetçi Avetik Çalabyan, "Yetkililerimiz Artsakh'tan vazgeçti" dedi. Artsakh, Dağlık Karabağ'ın Ermenice adı.

Çalabyan konuşmasında, "Düşman kapımızın eşiğinde. Ulusal politikayı değiştirmek için yetkilileri değiştirmeliyiz" derken, bir diğer milletvekili Paşinyan'la ilgili olarak Parlamento'da azil sürecinin başlatılması çağrısı yaptı.

Fransız haber ajansı AFP'ye konuşan bir diğer protestocu Sargis Hayats ise "Paşinyan gitmeli. Vatanımızı, insanlarımızı kaybediyoruz" dedi.

Aliyev: Karabağ'da teröristler cezalandırıldı, Azerbaycan egemenliğini yeniden sağladı

Cumhurbaşkanı Aliyev, "Karabağ'da sadece bir günde tüm görevler yerine getirildi, teröristler cezalandırıldı. Azerbaycan kendi egemenliğini yeniden sağladı" demişti.

Aliyev, "Karabağ'ı cennete dönüştüreceklerini" ve "Ermeni halkıyla hiçbir düşmanlıkları olmadığını" söyledi ve şöyle devam etti:

"Cani cunta rejiminin teslim olmasından sonra bu gerilim kaynağı, bu zehir yuvası tarihte kalacak...Karabağ'daki Ermeniler de vatandaşımızdır. Yakında daha iyiye doğru bir değişim göreceklerinden eminim. Çünkü niyetimiz barışa, karşılıklı anlayışa ve saygıya dayalı bir yaşamı birlikte inşa etmektir."

Ermeniler bölgeden ayrılmak istiyor

Ermenistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Vahan Kostanyan ise Azerbaycan'ın operasyonuna gerekçe gösterdiği iddiasının aksine, Dağlık Karabağ'da Ermenistan askerleri olmadığını söyledi.

Kostanyan, "Azerbaycan'ın operasyonu uluslararası hukukun açık ihlalidir" dedi.

Azerbaycan Aralık 2022'de Ermenistan ile Dağlık Karabağ arasındaki tek karayolu bağlantısı olan Laçin Koridoru'nu abluka altına almıştı.

Bölgede son çatışmalarda bazı siviller dahil en az 200 kişinin öldüğü bildirilse de, BBC henüz bu bilgileri bağımsız kaynaklardan doğrulayamadı.

Dağlık Karabağ'ın en büyük kenti Hankendi'de (Ermenice adı Stepanakert) Rusların kontrolündeki havaalanında toplanan binlerce Ermeninin bölgeden ayrılmak istediği bildiriliyor.

Karabağlı yetkililer halka sığınaklarda kalmaları ve havaalanına gitmemeleri çağrısında bulundu.

Bir Dağlık Karabağ yetkilisi, şu ana kadar 10 binden fazla Ermeninin "daha güvenli bölgelere" tahliye edildiğini söyledi.

Anayasal yapıyı yeniden tesis etmek ve Ermeni silahlı güçlerini bölgeden çıkarmak amacıyla terörle mücadele operasyonu başlattı.

Karabağ'daki Ermeni silahlı güçlerin, son birkaç ayda Azerbaycan ordusunun mevzilerine ateş açması ve arazilere mayın döşemesi gerilimi tırmandırmıştı.

Açıklamayı, Azerbaycan Savunma Bakanlığı yaptı. 10 Kasım 2020'de imzalanan üçlü mutabakata aykırı şekilde, Ermeni silahlı kuvvetlerin Karabağ'da varlığını sürdürmesinin bölgesel barış ve istikrara ciddi tehdit oluşturduğu vurgulandı.

Bakanlık, operasyonun gerekçelerini de sıraladı.

Büyük çaplı provokasyonların önlenmesi, Ermeni silahlı kuvvetlerin bölgeden çıkarılması, sivil halkın güvenliğinin sağlanması ve anayasal yapının yeniden tesisi için terörle mücadele önlemlerinin devreye sokulduğu bildirildi.

Rus Barış Gücü Komutanlığı ve Türkiye-Rusya Ortak Gözlem Merkezi yönetimine alınan tedbirler hakkında bilgi verildiği de kaydedildi.

Azerbaycan Savunma Bakanlığı Sözcüsü Anar Eyvazov, "Hocalı bölgesindeki askeri hedefler imha edilmiştir" dedi.

Bölgedeki sivillere bilgi verildiğini dile getirerek, azami hassasiyet gösterildiğini vurguladı.

Eyvazov, uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde her türlü tıbbi destek ve yardımların gönderileceğini ifade etti, Laçın yolu ve diğer noktalarda insani yardım noktaları oluşturulduğunu belirtti.

20'ye yakın askeri araç, 40'a yakın topçu sistemi, 2 uçaksavar füzesi tesisi etkisiz hale getirildi

Azerbaycan Savunma Bakanlığı, lokal terörle mücadele önlemleri kapsamında Ermeni milislere ait birimleri imha ettiği görüntüleri paylaştı.

Bakanlık, "60'tan fazla muharebe mevzisi silahlı kuvvetlerimizin kontrolü altına girdi" açıklaması yaptı.

Ayrıca Ermeni silahlı kuvvetlerine ait 20'ye yakın askeri araç, 40'a yakın topçu sistemi, 2 uçaksavar füzesi tesisinin etkisiz hale getirildiğini duyurdu.

Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı da "Yevlah’ta Karabağ’daki Ermenilerin temsilcileri ile görüşmeye hazırız" açıklaması yaptı.

Açıklamada, "ancak terörle mücadele tedbirlerinin durdurulması için yasadışı Ermeni silahlı gruplarının beyaz bayrak çekmesi, tüm silahların teslim edilmesi ve yasadışı rejimin kendini feshetmesi gerekiyor. Aksi takdirde terörle mücadele tedbirleri sonuna kadar sürdürülecektir" denildi. 

Azerbaycan Savunma Bakanlığı Karabağ'da antiterör operasyonu başlattığını açıkladı:

"Siviller ve altyapı tesisleri hedef alınmıyor, yalnızca meşru askeri hedefler yok ediliyor. Karabağ'da uygulanan tedbirler hakkında Rus Barış Gücü Komutanlığına ve Türk-Rus Ortak Gözlem Merkezi Yönetimine bilgi verildi"

Ermeni birlikleri ateş açtı

Öte yandan Azerbaycan Savunma Bakanlığı Ermenistan'ın Ağdam'daki mevzilere ateş açtığını açıkladı: 

"Rus Barış Koruma Birliği'nin Azerbaycan topraklarında geçici olarak konuşlandığı Ermeni Silahlı Kuvvetleri birlikleri, Azerbaycan Ordusu'nun Ağdam bölgesi yönündeki mevzilerine topçu tesislerinden ateş açıyor. İlgili birimlerimizce bu doğrultuda müdahale tedbirleri alınıyor"

#Azerbaycan’ın işgalden kurtardığı #Karabağ bölgesindeki Hocavend kentine Ermeniler tarafından gerçekleştirilen terör eyleminde 7 polisin hayatını kaybettiği bildirildi. pic.twitter.com/ahaoMK9P9s

— Muslim Port (@muslimportcom) September 19, 2023

Ermeni silahlı kuvvetlerinin, 10 Kasım 2020'de imzalanan üçlü bildirinin hükümlerinin aksine Azerbaycan'ın Karabağ bölgesinde varlığını sürdürmesinin, bölgesel barış ve istikrara ciddi tehdit oluşturduğu vurgulanarak şunlar kaydedildi:

"Üçlü bildirinin hükümlerinin sağlanması, Karabağ ekonomik bölgesinde gerçekleştirilen büyük çaplı provokasyonların önlenmesi, Ermeni silahlı kuvvetlerinin birimlerinin silahsızlandırılarak topraklarımızdan çıkarılması, askeri altyapılarının etkisiz hale getirilmesi, işgalden kurtarılan topraklara dönen sivil halkın güvenliğinin sağlanması ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nin anayasal yapısının yeniden tesis edilmesi amacıyla antiterör operasyonu başlatılmıştır."

Laçin yolu ve diğer yönlerde insani koridorlar ve kabul noktaları oluşturuldu.

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, barışın tek yolunun Ermeni güçlerin bölgeden tamamen çekilmesi ve ayrılıkçı rejimin sonlandırılması olduğunu söyledi.

Rusya'dan ilk açıklama

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, "Rusya, Karabağ'da terörle mücadele operasyonu ışığında Azerbaycan ile temas halinde. Azerbaycan Rusya'ya bilgi vermekte" dedi.

Moskova'nın yakında konuyla ilgili bir açıklama yapacağını söyledi.

Medvedev, Argumenty I Fakty gazetesinde yayımlanan yazısında, "Abhazya ve Güney Osetya bölgelerinde Rusya'ya katılma fikri hâlâ oldukça popüler. İlhak için iyi nedenler olursa büyük olasılıkla uygulanabilir” ifadelerini kullandı.

Gürcistan, iki bölgenin kontrolünü kaybetti. Moskova, Gürcistan'ın Güney Osetya'yı güç kullanarak geri alma girişiminin ardından 2008 yılında bağımsızlıklarını tanıdı ve bu girişim Rusya'nın karşı saldırısına yol açtı.

Rusya'nın Gürcistan'la ilişkileri o günden bu yana iyileşme gösterse de Medvedev Batı'yı, ülkenin NATO'ya olası katılımını ele alarak gerilimi artırmakla suçladı.

Medvedev, iki bölgenin bağımsızlığının tanınmasının 15. yıldönümü münasebetiyle yayınlanan makalesinde, “Endişelerimiz gerçekleşmeye yaklaşırsa, beklemeyeceğiz" dedi.

Gürcü yetkililer, toprak bütünlüğünü koruyabilecek ABD liderliğindeki bir askeri ittifaka katılma konusundaki kararlılıklarını defalarca teyit etti.

Geçtiğimiz yıl Eylül ayında Rusya, Ukrayna'nın, Luhansk, Herson ve Zaporijya bölgesini ilhak etti. Ancak ilhaklar uluslararası alanda tanınmıyor.

Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı da mevcut çatışma sonucunda ‘Ukrayna'nın dünya siyasi haritasından kaybolabileceğini’ belirtti.

Medvedev, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün (NATO) şu anda Ukrayna'da Kiev rejimi üzerinden karma ama tamamen kapsamlı ve kanlı bir savaş yürüttüğünü söyledi.

Medvedev daha önce ‘Batı'nın Ukrayna'daki yenilgisinin kaçınılmaz’ olduğunu belirterek, ‘Rusya'nın Kiev rejimi tamamen devrilene kadar durmaması gerektiğini’ vurguladı.

Çerkesler, 21 Mayıs'ın “Çerkes Soykırım ve Sürgünü” olarak tanınmasını isterken Rusya'dan da resmi bir özür beklediklerini dile getiriyor.

Günümüzde dünya üzerinde 'Çerkes soykırımını' tanıyan tek ülke Gürcistan. Türkiye'de ise 21 Mayıs 'yas günü' olarak anılıyor.

Çerkes Sürgünü Nedir?

Kafkasya'da yüz yıldan uzun süren Rus-Çerkes Savaşları 21 Mayıs 1864 tarihinde sona erdi. Ancak bu tarih Çerkesler için de 'sonun başlangıcı' oldu.

Çarlık Rusyası, savaşı kaybeden Çerkesleri sürgüne tabi tuttu. Resmi olmayan rakamlara göre yaklaşık 1,5 milyon kişi, Rusya'nın çeşitli liman kentlerinden toplu halde Osmanlı topraklarına sürüldü.

Yol şartlarının çok ağır olmasının yanı sıra salgın hastalıklar ve açlık, yine resmi olmayan kaynaklara göre 400 bin ila 500 bin kişinin hayatına mâl oldu.

Karanfillerle Şehitliğe Akın Ediliyor

Azerbaycan'ın bağımsızlığının önemli dönüm noktalarından biri olan 'Kara Yanvar'da hayatını kaybedenler, her yıl 20 Ocak'ta düzenlenen törenlerle anılıyor. Bakü'deki şehitliği ziyaret eden Azerbaycanlılar ellerinde 20 Ocak kurbanlarının simgesi haline gelen karanfillerle şehitliğe akın ediyor, bağımsızlık ateşini yakanlara minnettarlığını gösteriyor.

İşgalden Kurtarılan Karabağ Yeniden Azerbaycan'ın

Ermenilerin, 1998'den beri devam eden 33 yıllık işgali, Azerbaycan ordusunun başarılı ve tarihi 'Karabağ Harekatı' ile son buldu. Azerbaycan ordusunun kahramanca mücadelesi sonucu 10 Kasım 2020 tarihinde Karabağ resmen işgalden kurtarıldı. Azerbaycan, haklı mücadelesinde kazanan taraf oldu. Karabağ, 33 yıl sonra özgürlüğüne kavuştu.

20 Ocak Katliamı: Kara Yanvar-Kanlı Ocak

Ermenilerin haksız toprak talepleri ile Azerbaycan topraklarında süregelen saldırganlıkları devam ederken Azerbaycan Türklerinin bağımsızlık mücadelesi sırasında başkent Bakü'deki Azadlık Meydanında mitingler düzenleniyordu. 19 Ocak 1990'ı 20 Ocak 1990'a bağlayan gece, Sovyet tankları 26 bin askerle birlikte şehre girdi. Sovyet tankları, Bakü sokaklarında bağımsızlık yürüyüşü yapan insanların üzerine acımasızca ateş açtı. Açılan ateş sonucunda aralarında çocukların da bulunduğu 137 sivil katledildi, 700'e yakın kişi yaralandı.

Kanlı Ocak (Yanvar) Katliamı, Azerbaycanlıların Sovyet yönetimine olan güvenini tamamen ortadan kaldırırken ülkenin bağımsızlığına giden süreci hızlandırdı.

Azerbaycan'ın bağımsızlığının önemli dönüm noktalarından biri olan 'Kara Yanvar'da hayatını kaybedenler, her yıl 20 Ocak'ta düzenlenen törenlerle anılıyor. Bakü'deki şehitliği ziyaret eden Azerbaycanlılar ellerinde 20 Ocak kurbanlarının simgesi haline gelen karanfillerle şehitliğe akın ediyor, bağımsızlık ateşini yakanlara minnettarlığını gösteriyor.

Ahıska bölgesi, 1578 yılında Osmanlı Devleti'nin yönetimine geçti ve eyalet merkezi haline getirildi. 1828-1829 Osmanlı-Rus savaşının ardından imzalanan Edirne Antlaşması'yla Ahıska, Rusya'ya bırakıldı. Bu savaştan sonra bölgeden Müslüman ve Katolik nüfusun önemli bölümü Osmanlı topraklarına göç etti.

Sovyet Rusya dönemi

Birinci Dünya Savaşı'nın ardından bölge bu kez Sovyetler Birliği sınırları içinde kalan Gürcistan'a bağlandı. Ancak Sovyet dönemi Ahıska Türkleri için zorlu bir dönemin de başlangıcıydı. İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanya'sı ile Sovyet Rusya arasında yaşanan çarpışmalar Kafkasya ve Kırım'daki yüzbinlerce Türk için acı dolu yılları da beraberinde getirdi.

Silah altına alınan 40 bin Türk başkalarının savaşı için hayatını verdi. Cepheden dönmeyi başaranlarsa ummadıkları bir manzara ile karşılaştı. Bıraktıkları evlerde artık aileleri değil başkaları oturuyordu. Nazilerle işbirliği yapmakla suçlanan Müslümanlar Orta Asya'ya sürülmüştü.

Sürgün Kararı

'Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin devlet sınırını korumak üzere sınır şehri Ahıska'da yaşayan 86 bin Türk ve Müslüman'ın Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'a tahliye edilmesine karar verilmiştir.' Ahıska Türkleri'nin acı dolu sürgün hikayesini başlatan, Stalin imzalı işte bu karardı.

Karar uyarınca Ahıska Türklerinin 40 bini Kazakistan'a, 30 bini Özbekistan'a, 16 biniyse Kırgızistan'a göç ettirilecekti. Bu karardan üç buçuk ay sonra, 14 Kasım 1944'te Ahıska bölgesinin beş ilinden sürgüne gönderildiler. Sahip oldukları ne varsa geride bırakarak sürgün trenlerine bindirildiler. Vagonlarda zor koşullardaki yolculuk altı hafta sürdü. 17 bin kişi açlık, soğuk ve hastalıklara dayanamadı ve hayatını kaybetti.

Ahıska Türkleri'nin yaşadıkları acı, bu zorlu yolculukta da sona ermedi. Yolculuk sonunda Ahıskalıları çok ağır hayat şartları bekliyordu. Çalışma kamplarında kadın, yaşlı, çocuk ayrımı yapılmadan en ağır işlere sürüldüler. Ahıska Türkleri'nin şehirlerde yaşamaları yasaktı. Köylerini izin almadan terk etmeleri de kurallara aykırıydı. Bir nevi sıkıyönetim altında yaşamaya başladılar. Kuralları ihlal etmeleri halinde aileleriyle birlikte 25 yıl Sibirya'ya sürgüne gönderilme tehdidi altındaydılar. Üstelik yeni yerleşim bölgesindeki coğrafi özelliklere adapte süreci de zor oldu. Salgın ve bulaşıcı hastalıklardan, açlık ve ilaçsızlıktan 30 bin Ahıskalı daha hayatını kaybetti.

Sınır muhafızları arasında önceki gün yaşanan çatışmada Kırgız tarafında biri asker 2 kişi yaralanmıştı. 2 gün önce başlayan çatışmalarda şu ana kadar toplam üç kişi hayatını kaybederken 27 kişi yaralandı.

Kırgızistan Milli Güvenlik Devlet Komitesi Basın Merkezinden yapılan açıklamada sınırdaki çatışmanın sürdüğü belirtildi.

Ermenistan ve Azerbaycan 2020'de 6 bin 500 kişinin öldüğü 6 hafta süren savaşın ardından sınırda tekrar karşı karşıya geldi. Ermenistan Savunma Bakanlığı, gece yarısından hemen sonra Azeri ordusunun Goris, Sotk ve Jermuk kentleri yönündeki askeri pozisyonlarını yoğun ateş altına aldığını öne sürdü.

Ermeni tarafı sabah saatlerinde yaptığı son açıklamada ise Azeri tarafının insansız hava araçları da kullandığı ve ağır topçu ateşi ile sürekli ilerlemeye çalıştığını iddia etti.

Azerbaycan Savunma Bakanlığı ise Ermenistan ordusunun akşam saatlerinde sınırın Daşkesen, Kelbecer ve Laçın istikametlerinde geniş kapsamlı provokasyonda bulunduğunu savundu.

Açıklamada, Ermenistan Silahlı Kuvvetlerinin sabotaj gruplarının farklı istikametlerde Azerbaycan ordusunun mevzileri arasındaki arazilere ve yollara mayın döşediği öne sürüldü

Ermenistan ordusunun Basargeçer, İstisu, Karakilise ve Gorus illerindeki mevzilerinden Azerbaycan ordusunun Daşkesen, Kelbecer ve Laçın illerindeki bazı mevzileri ve sığınakları havan topları da dahil farklı kalibreli silahlarla aralıksız ateş altına alındı. Saldırı sonucu askeri personel arasında kayıplar, askeri altyapıda hasarlar meydana geldi.

49 Ermeni Askeri öldü

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, parlamentoda yaptığı konuşmada en az 49 askerin çatışmalarda yaşamını yitirdiğini söyledi. Paşinyan söylediği ölü sayısının da kesin olmadığını ve ölü sayısının artabileceğini kaydetti.

Azerbaycan tarafından yapılan açıklamada askeri kayıp olduğu belirtildi ancak sayı verilmedi.

Rusya'dan ateşkes açıklaması

Rusya'dan yapılan açıklamada taraflar arasında ateşkes ilan edilmesi için görüşmeler yapıldığı belirtildi. Moskova yönetimi, tarafların salı yerel saatle 06:00'dan itibaren ateşkes üzerinde anlaştığını duyurdu. Rus yönetimi, bölgedeki gelişmelerden endişe duyduğunu ve tarafların anlaşmaya uymasını beklediğini kaydetti.

Fransa, konuyu BM Güvenlik Konseyi'ne götürüyor

İki ülke arasında ateşkes anlaşmasına varılmasının duyurulmasının ardından Fransa, konuyu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne taşıyacağını açıkladı.

Macron ve Paşinyan arasında yapılan telefon görüşmesinden sonra yapılan açıklamada, Paris'in bölgedeki durumu dönem başkanlığını yaptığı Güvenlik Konseyi'nin gündemine taşıyacağı duyuruldu.

Putin ve Macron ile telefon görüşmesi

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, iki ülke arasında çatışmaların tekrar alevlenmesinin arından Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile telefonda görüştü.

Yapılan görüşmelerde Azerbaycan-Ermenistan sınırındaki son çatışmaların ele alındığı belirtildi. Fransa lideri Macron'un gerginliğin tırmanmasının kabul edilemez olduğunu ve durumun sakinleştirilmesinin gereğini vurguladığı ifade edildi.

Ermeni Başbakan Paşinyan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile de telefonda görüştükten sonra gece saatlerinde hükümet binasında Güvenlik Konseyi'ni topladı.

Rusya'dan yardım talebi

Güvenlik Konseyi toplantısının ardından Ermenistan'ın Rusya'dan 'Dostluk, İşbirliği ve Karşılıklı Yardım Antlaşması'nın hükümlerinin uygulanması için Moskovo'dan yardım talep etme kararı aldığı açıklandı.

Rus Tass haber ajansında yer alan habere göre, Ermeni tarafı Rusya'dan resmen yardım talep etmek için karar aldı. Toplantıda ayrıca durumun Kollektif Güvenlik Antlaşması Teşkilat'ına da çağrı yapılacağı ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne de durumun bildirileceği kaydedildi.

ABD'den çatışmaların durdurulması için çağrı

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken de Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki çatışmaların derhal durdurulması çağrısında bulundu.

ABD'li Bakan Blinken, "ABD, Ermenistan'daki yerleşim yerlerine ve sivil altyapıya yönelik bildirilen saldırılar da dahil olmak üzere, Ermenistan-Azerbaycan sınırındaki çatışma haberlerinden derin endişe duymaktadır. Uzun zamandır açıkça belirttiğimiz gibi, bu sorunun askeri bir çözümü olamaz. Her türlü askeri çatışmaya derhal son verilmesi çağrısında bulunuyoruz." ifadelerini kullandı.

Dağlık Karabağ çatışmaları

1990'lı yılların başında başlayan 1. Dağlık Karabağ savaşında yaklaşık 30 bin kişi hayatını kaybetti. İki ülke arasında sınır gerginliği devam ederken taraflar 2020 sonbahar aylarında savaşa tutuştu. 6 Hafta süren savaşı Azerbaycan kazanırkenErmenistan'ın elinde bulunan topraklarının bir kısmını geri aldı.

2. Karabağ Savaşı'nın ardından Azerbaycan, Ermenistan ve Rusya arasında 10 Kasım 2020'de imzalanan üçlü bildiri kapsamında, geçici olarak Rusların kontrolüne verilen, Laçın şehri ve Zabuh ile Sus köylerinin yer aldığı "Laçın koridoru" diye bilinen güzergahtan Rus birlikleri ve Ermeni nüfus ayrıldı. Söz konusu bölge Bakü yönetiminin kontrolüne geçti.

Aliyev, Twitter hesabından, "Bugün 26 Ağustos'ta biz Azerbaycanlılar, Laçın şehrine döndük. Azerbaycan Ordusu Laçın şehrinde konuşlandırıldı. Zabuh ve Sus köyleri kontrol altına alındı. Bu vesileyle tüm Laçınlıları ve Azerbaycan halkını tebrik ediyorum. Yaşasın Laçın! Yaşasın Azerbaycan!" paylaşımında bulundu.

10 Kasım 2020 bildirisine göre, Azerbaycan 3 yıl içinde Karabağ'daki Ermeni nüfusun Ermenistan'a gidiş gelişlerinde kullanacağı ve Laçın şehrinin dışından geçen yeni yol inşa edecekti.

Azerbaycan, 32 kilometrelik bu yolu planlanandan erken tamamladı. Azerbaycan'ın Karabağ bölgesinde yaşayan Ermeniler, Ermenistan'a gidiş gelişler için yeni yolu kullanacak. Yeni yolun güvenliğini Rus unsurlar sağlayacak.

Laçın ve köyleri 1992'de Ermeni ordusu tarafından işgal edilmiş, sonraki yıllarda buraya Suriye ve Lübnan'dan getirilen Ermeniler yerleştirilmişti. Azerbaycan süreç boyunca bu durumu savaş suçu ve Cenevre Sözleşmeleri'nin ihlali olarak gördüğünü açıklamıştı.

Karanfillerle Şehitliğe Akın Ediliyor

Azerbaycan'ın bağımsızlığının önemli dönüm noktalarından biri olan 'Kara Yanvar'da hayatını kaybedenler, her yıl 20 Ocak'ta düzenlenen törenlerle anılıyor. Bakü'deki şehitliği ziyaret eden Azerbaycanlılar ellerinde 20 Ocak kurbanlarının simgesi haline gelen karanfillerle şehitliğe akın ediyor, bağımsızlık ateşini yakanlara minnettarlığını gösteriyor.

İşgalden Kurtarılan Karabağ Yeniden Azerbaycan'ın

Ermenilerin, 1998'den beri devam eden 32 yıllık işgali, Azerbaycan ordusunun başarılı ve tarihi 'Karabağ Harekatı' ile son buldu. Azerbaycan ordusunun kahramanca mücadelesi sonucu 10 Kasım 2020 tarihinde Karabağ resmen işgalden kurtarıldı. Azerbaycan, haklı mücadelesinde kazanan taraf oldu. Karabağ, 32 yıl sonra özgürlüğüne kavuştu.

20 Ocak Katliamı: Kara Yanvar-Kanlı Ocak

Ermenilerin haksız toprak talepleri ile Azerbaycan topraklarında süregelen saldırganlıkları devam ederken Azerbaycan Türklerinin bağımsızlık mücadelesi sırasında başkent Bakü'deki Azadlık Meydanında mitingler düzenleniyordu. 19 Ocak 1990'ı 20 Ocak 1990'a bağlayan gece, Sovyet tankları 26 bin askerle birlikte şehre girdi. Sovyet tankları, Bakü sokaklarında bağımsızlık yürüyüşü yapan insanların üzerine acımasızca ateş açtı. Açılan ateş sonucunda aralarında çocukların da bulunduğu 137 sivil katledildi, 700'e yakın kişi yaralandı.

Kanlı Ocak (Yanvar) Katliamı, Azerbaycanlıların Sovyet yönetimine olan güvenini tamamen ortadan kaldırırken ülkenin bağımsızlığına giden süreci hızlandırdı.

Azerbaycan'ın bağımsızlığının önemli dönüm noktalarından biri olan 'Kara Yanvar'da hayatını kaybedenler, her yıl 20 Ocak'ta düzenlenen törenlerle anılıyor. Bakü'deki şehitliği ziyaret eden Azerbaycanlılar ellerinde 20 Ocak kurbanlarının simgesi haline gelen karanfillerle şehitliğe akın ediyor, bağımsızlık ateşini yakanlara minnettarlığını gösteriyor.