NERDE BİR BOZGUNCU VARSA ONU DESTEKLİYORLAR

Dünya üzerinde ne kadar terör suçlusu varsa hepsine sahip çıkan İsrail rejimi, Sırp teröristere de sahip çıktı. Sırpların, Yahudi halkının ve İsrail’in gerçek dostları olduğunu kaydeden Bakan Saar, Bosna Hersek’te yeni katliamlar yapmak isteyen ayrılıkçı Milorad Dodik ile Ana Trişiç-Basiç’e destekleri için teşekkür etti. Bosna Hersek'te ayrılıkçı söylemleriyle sık sık gündeme gelen Dodik, sürekli olarak yaptığı fitne fesat açıklamalarıyla tepki çekiyor.

6 YIL SİYASET YASAĞI YEDİ

Aralık 2023'te başlayan dava süreci kapsamında Dodik'e 1 yıl hapis ve 6 yıl siyasi yasak cezası verilmiş, Bosna Hersek Mahkemesi de 1 yıl hapsi para cezasına çevirmişti. Bosna Hersek Merkez Seçim Komisyonu, 6 yıl siyasi yasak cezası verilen Dodik'i oy birliğiyle Bosna Hersek Sırp Cumhuriyeti Başkanlığı görevinden almıştı.

#Srebrenitsa soykırımı, Avrupa'da 2. Dünya Savaşı'ndan bu yana yaşanan en vahşi katliamdı. Bosna’da Müslümanlar nasıl bir direniş sergiledi? Sırplar Müslüman Boşnaklara karşı hangi katliamları işledi? İşte tüm detaylar…

Haber | https://t.co/yUyj1DbhjC pic.twitter.com/sev4MoYm4K

— Muslim Port (@muslimportcom) July 10, 2025

Srebrenitsa, Birleşmiş Milletler tarafından “güvenli bölge” ilan edilmişti. Ancak 11 Temmuz 1995’te Sırp komutan Ratko Mladic’e bağlı birlikler, BM’nin gözleri önünde kenti işgal etti. Takip eden günlerde 8.372 Boşnak erkek sistematik şekilde katledildi. Kurbanların çoğu ormanlık alanlarda, depolarda ve toplama merkezlerinde infaz edildi.

Kurşun, ölüm, soykırım!...#Srebrenitsa’yı unutmadık.

Haber | https://t.co/yUyj1DaJu4 pic.twitter.com/nbbUgfl6ao

— Muslim Port (@muslimportcom) July 11, 2025

Mladic, yıllar süren yargı sürecinin ardından ancak 2021’de müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Radovan Karadzic, Ljubisa Beara ve Vujadin Popovic de soykırımdan müebbet aldı. Diğer sorumlulara verilen cezalar ise 5 ila 35 yıl arasında değişiyor. Toplamda 45 Sırp yetkiliye sadece 699 yıl hapis cezası verildi. Bu rakamlar, soykırım mağdurlarının ve yakınlarının gözünde “vicdansız bir adalet” olarak kayıtlara geçti.

Dönemin Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Milosevic, Lahey’deki yargılaması sürerken cezaevinde hayatını kaybetti. Öte yandan, katliam sırasında Srebrenitsa’daki BM üssünde görev yapan Hollandalı komutan Thom Karremans hiçbir zaman yargılanmadı. Hollanda devleti ancak 27 yıl sonra, 2022’de Boşnaklardan resmî özür diledi.

Katliamda yakınlarını kaybeden ailelerin büyük kısmı hâlâ sevdiklerinin naaşlarına ulaşamadı. Sadece her yıl düzenlenen toplu defin törenlerinde yeni kimliklendirilen cenazeler gömülebiliyor.

Srebrenitsa’nın acısı dinmiyor… Ve adalet hâlâ yolunu bulabilmiş değil.

5 Nisan 1992'de Sırpların üniversite öğrencisi Suada Dilberovic'in barış mitinginde katletmesiyle başlayan Saraybosna Kuşatması 3,5 yıl sürdü, 10 binden fazla insan katledildi.

Sırpların Müslüman Boşnakları yok etmek amacıyla başlattıkları savaş, 30 yıl önce 5 Nisan'da başlamıştı. Sırpların silahlanmasına ve ülkede terör estirmesine rağmen Aliya İzzetbegoviç liderliğindeki Müslüman Boşnaklar barış için tüm şartları zorladılar. 5 Nisan 1992'de düzenledikleri Barış mitinginde 22 yaşındaki üniversite öğrencisi Suada Dilberovic'in katledilmesi sonrasında Sırpların Saraybosna kuşatması başladı. Saraybosna kuşatması modern savaş tarihinin en uzun süren kuşatması oldu ve tam 3,5 yıl devam etti.

Kuşatma Öncesi Bosna Hersek

Yugoslavya'da 1990 ve 1991 yılları arasındaki çözülme sonrasında Cumhuriyetlerdeki Komünist Birlikler, isimlerini değiştirerek yeni bağımsız partiler haline geldi.

Slovenya ve Hırvatistan, aynı yılın Nisan ayında seçimlere gitti. Seçimler neticesinde oluşan parlamentolar, yeni anayasalar hazırlayarak, bağımsızlık sürecini idare etmeye başladılar.
Yugoslavya'yı oluşturan cumhuriyetler, bir tanesi hariç, "ulus devlet" ilkesinden ilham alıyordu. Fakat Bosna-Hersek, diğerlerinden farklı olarak, ulusal bir devlet çizisini benimsemedi. Bosna'nın etnik yapısı da buna müsait değildi. 1991 sayımlarına göre ülke nüfusunun yüzde 45,3'ü Müslüman, yüzde 31,3'ü Sırp, yüzde 17,3'ü Hırvat, yüzde 6'sı Yugoslav ve yüzde 3'ü Çingene, Macar, Karadağlı ve Yahudi kimliğini benimsiyordu.
Çoklu etnik yapı, Yugoslavya'nın diğer cumhuriyetlerinde olduğu gibi, Bosna-Hersek politikasında da milliyetçi söylemlerin karşılık bulmasını sağladı. Esasında bu ülkedeki Sırp ve Hırvat milliyetçilikleri, hem örgütsel hem de ideolojik anlamda anavatanlarından beslenmekteydi. Sırp milliyetçileri, Müslüman Boşnakları "Müslümanlaştırılmış Sırplar" olarak kabul ederek, "Büyük Sırbistan'ın bir parçası" kabul ediyorlardı. Aynı şekilde Hırvat milliyetçileri de, Müslüman Boşnakları "Müslümanlaştırılmış Hırvatlar" olarak kabul ederek, "asıllarına dönmeleri" çağrısı yapıyorlardı.

Aliya İzzetbegoviç ve arkadaşları, partilerini kurduktan tam bir yıl sonra, 18 Kasım 1990'da yapılan seçimlerden zaferle çıktı. Aliya'nın partisi SDA, oyların yüzde 38'ini alarak, 240 sandalyeli mecliste 86 sandalye elde ettiler. Aynı zamanda yedi başkanlık üyesinin de üçü SDA'nın oldu. Seçimlere katılan diğer partilerden Sosyal Demokrat Parti-SDP, oyların yüzde 30'unu alarak 72 sandalye kazandı. Hırvat Demokratik Birliği- HDZ oyların yüzde 16'sını alarak 44 sandalyenin sahibi oldu. Bunun dışında Bosna-Hersek Komünistler Birliği, Demokratik Değişim Partisi ismiyle yüzde 10 alarak 14 sandalye, Federal Başbakan Ante Markoviç liderliğindeki Liberal Yugoslavya Reformcu Güçler Birliği yüzde 6 alarak 7 sandalye ve Boşnak Müslümanları Teşkilatı 2 sandalye ile temsil hakkı elde ettiler. Seçimlerden sonra Alia İzzetbegoviç cumhurbaşkanı seçildi.

Boşnaklar Yok Edilmek İsteniyor

Seçimlerden sonra kurulan hükümet Hırvat ve Sırp partilerinin Sırbistan ve Hırvatistan'daki ana partilerinin birer uzantısı gibi hareket etmesi sebebiyle, sık sık sorun yaşamaya başladı. Yugoslavya'nın parçalanmaması Boşnakların lehine olduğundan, mevcut durumu muhafaza etmek için ellerinden geleni yaptılar. Aliya İzzetbegoviç, Makedonya'nın komünist kökenli Cumhurbaşkanı Kiro Gligorov'la birlikte, bütünlükçü ve çoğulcu bir seçeneği var etmek için büyük bir çaba gösterdiyse de, gerek Bosna-Hersek'teki diğer etnik gruplardan ve gerekse diğer cumhuriyetlerden aynı karşılığı göremedi.

1991 yılı sona gelindiğinde, Sırplar; altı özerk Sırp bölgesinin oluşumunu tamamlamışlardı.

Avrupa Birliği, 15 Ocak 1992'de, Slovenya ve Hırvatistan'ın bağımsızlığını kabul etti. Bosna ve Makedonya'nın bağımsızlığını ise referandum şartına bağladı. Bu karar üzerine Bosna-Hersek, Şubat 1992'de yapılmak üzere referandum kararı aldı. Sırplar, referandumu boykot edeceklerini açıkladılar. Bu kararla, halkın referanduma katılımını düşürmek ve referandumu geçersiz kılmak istiyorlardı. Bu doğrultuda kararın açıklandığı akşam tüm Boşnak şehirlerinde barikatlar yükseltildi. Sırplar, kimlik kontrolüne başladılar. Böylesine zorlu şartlar altında 28 Şubat – 1 Mart tarihleri arasında yapılan referandumdan Bosna-Hersek'in bağımsızlığı kararı çıktı. Halkın yüzde 64'ünün katıldığı oylamadan, yüzde 99,4 nispetinde bağımsızlığa "Evet" oyu çıktı.

Bu arada Sırplar süratle silahlanıyorlardı. Sırp çentikler Bosna'da terör estiriyordu. Sırplar, son sürat çıkarmayı planladıkları savaşa hazırlık yaparken, Boşnaklar, her şeye rağmen, Saraybosna sokaklarında barış yanlısı gösteriler yapıyordu. 5 Nisan'da yapılan bir gösteri esnasında, civardaki tepelerden ve yüksek binalardan kalabalığın üstüne ateş açıldı. Bu kurşunlara hedef olan Suada Dilberoviç isimli Dubrovnikli tıp fakültesi öğrencisi hayatını kaybetti.

6 Nisan 1992'de ise Sırplar , Müslümanların çoğunlukta olduğu kentlere saldırmaya başladılar. İlk olarak Kuzeydoğu Bosna'daki Biyelyina'yı hedef seçtiler.

Saldırıların artması üzerine son ana kadar barış ümitlerini koruyan Bosna-Hersek Cumhurbaşkanlığı, hiçbir çıkar yol kalmadığını anlayınca, 20 Haziran 1992'de resmen savaş ilan etti. Cumhurbaşkanı Aliya İzzetbegoviç, aynı gün Bosna-Hersek Meclisi'nin feshettiğini ilan etti. Başkomutan sıfatıyla, meclisin bütün yetkilerini üstlendi. 26 Haziran 1992'de düzenli birliklerden oluşan Bosna Ordusu kurulduğuna dair bir bildiri yayınlandı.
Böylece 1995'e kadar sürecek savaş fiilen başladı. 3,5 yıl süren ve yüzbinlerce masum insanın hayatını kaybetmesine, milyonlarcasının evlerini terk etmesine yol açtı.

İşte Savaşın Bilançosu

Modern savaş tarihinin en uzun kuşatması (5 Nisan 1992-29 Şubat 1996) olarak tarih sayfalarındaki yerini alan Saraybosna (Sarajevo) Kuşatması'na ait istatistikler:

• 10 bin insan öldürüldü,
• 56 bin kişi yaralandı,
• Her gün ortalama 329 bomba şehri vurdu,
• 22 Temmuz 1993 tarihinde sadece bir günde 3777 bomba patladı,
• Kaba hesapla 10 bin bina parçalandı,
• 100 bin bina ve 500 bin insan savaştan zarar gördü Saraybosna'da,
• Binaların yüzde 23'ü ciddi hasar alırken, yüzde 64'ü hafif hasar gördü.
• Saraybosna'da bu dönemden hasarsız olarak kurtulan bina oranı sadece %13.
• Bosna'da yaşayan (Boşnak, Sırp, Hırvat) çocuk nüfusunun yarısı (ortalama 700 bin) ölmüş, yaralanmış, evinden sürülmüş ya da başka sebeplerle direk savaştan etkilenmiştir.
• Otoriteler tarafından savaş sebebiyle hayatını kaybeden sivil ve askerlerin (Boşnak, Hırvat, Sırp) sayısı tahmini olarak 150 bin ile 260 bin olarak belirlenmiştir.
• Sadece Srebrenica'da 11 Temmuz 1995 tarihinde Sırplar tarafından yapılan kıyımda 8372 silahsız Boşnak erkeği katledilmiştir. 2000 yılına kadar toplu mezarlarından cesetlerin 4700'ü çıkartılmıştır.
• Savaşta hayatını kaybedenlerin genel ortalaması; yüzde 66 Boşnak, yüzde 25 Sırp ve yüzde 8 Hırvat olarak belirlenmiştir.
• Savaşta hayatını kaybeden sivillerin genel ortalaması ise; yüzde 83 Boşnak (Bunun yüzde 30'u çocuk ve kadın), yüzde 10 Sırp, yüzde 5 Hırvat olarak belirlenmiştir. Hemen hemen öldürülen sivillerin oranının tamamını Boşnakların oluşturduğu düşünülürse Boşnaklara uygulanan vahşetin büyüklüğünü anlamak kolaylaşacaktır.
• 28 bin Boşnak, 14 bin Sırp ve 6 bin Hırvat askeri savaşta hayatını kaybetmiştir. Hayatını kaybedenlerin geriye kalan kısmını siviller oluşturmaktadır.
• 17,689 kişinin kayıp oldugu bildirilmiş, sadece 999 tanesine ulaşılmıştır.
• Savaşta öldürülen çocuk (Boşnak, Sırp, Hırvat) sayısı 17 bin olarak kayıtlara geçerken, savaş boyunca yaralanan çocukların sayısı 35 bini bulmuş, 1800 çocuk da ömür boyu sakat kalmıştır.
• 1991'den bu yana 4 milyon kişi mecburen yer değiştirmek zorunda kalmış, evini terk etmiştir.
• Sistematik olarak savaş boyunca 44 bin Boşnak kadınına ve kızına Sırp güçleri tarafından tecavüz edilmiştir.
• Ülkenin savaştan gördüğü maddi zarar 29 milyar dolar.
• 1991'de savaş öncesi dönemde ülkenin gayri safi milli hâsılası 1500 dolarken, savaş sonrası 1995'de 350 dolara düşmüştür.

Oslobodjenje gazetesinin haberine göre, son dönemde Mostar’da yaşananlar sadece taraftar kavgası değil, aksine aşırı milliyetçi Hırvat partisi Hırvat Demokratik Birliğinin (HDZ) seçim programının yürürlüğe konulması.

Mostar’da daha önceden de etnik kökenli gerginliklerin yaşandığı bir gerçek.

Ancak son dönemde başta Boşnak ve Sırp kökenli vatandaşlara, özellikle de çocuklara yönelik saldırıların artması, şehirde bir güvensizlik duygusunu beraberinde getirirdi.

Saldırılara maruz kalan azınlık Sırplar ve bazı Boşnaklar, ciddi ciddi evlerinden çıkma, çocuklarını okula götürüp geri getirme korkusu yaşamaya başladı.

Her şeye rağmen polisin ve yargı makamlarının hızlı hareket etmesi ve failleri yakalaması, bazı birey veya grupların bu tür saldırılarını hem şehirde hem kantonda hem de ülke içinde sonlandırması için umut ışığı oluyor.

Seçimler gerginliği artırıyor

Ülkede her iki yılda bir yerel ve genel seçimlerin yapılması, özellikle Mostar gibi farklı milletlerden insanları bir arada yaşamak zorunda olduğu şehirlerde, seçim arifesinde şiddet olaylarının artmasına neden oluyor.

Durum böyle olunca, bunların Mostar’daki en güçlü siyasi oluşum konumundaki HDZ’ye yakın kişiler tarafından finanse ve organize edilen, para karşılığında gerçekleştirilen saldırılar olduğunu anlamak zor değil.

Zira Mostar'da 2020 yılında, tam 12 yıl sonra ilk kez bir yerel seçim yapılmıştı.

Daha önce seçim yapılamadığı için seçim gerginliği de pek olmadığı gibi, şimdi seçimler öncesi Hırvatların iktidarı kaybetmemek için gerginlik çıkardıklarını tahmin etmek de zor değil.

Bu aşırı Hırvat milliyetçisi gruplar, zaman zaman İkinci Dünya Savaşı’ndan kalma Partizan mezarlığına nasıl saldırıyorsa, özellikle seçim önceleri seçmeni “sıkmak” için de kullanılıyor.

Gazeteye konuşan güvenlik uzmanı ve akademisyen Sandi Dizdarevic’e göre, son yaşanan olaylar ile öncekiler arasından en temel fark polis ve yargının hızlı harekete geçmesi. Dizdarevic, "Seçim döneminde bu tarz güvenlik meselelerinin yaşandığı bir gerçek olsa da en azından bu sefer polisin sadece suçun tespiti noktasında değil, soruşturulmasında da zamanında hareket ettiğini görebiliyoruz." dedi.

Uzmanlar, polisin ve yargı organlarının bu saldırganları ve onların azmettiricilerini korudukları takdirde, bu sefer insanların çocuklarını ve kendilerini korumak için kendi kendilerini örgütlemeye başlayacakları uyarısında bulunarak, bunun hiçkimse için iyi olmayacağını da vurguluyor.

Bu nedenle de polisin ve yargının sonuna kadar üzerine düşeni yapması gerektiği ve sadece faillerin değil azmettiricilerin de yargılanmasının gerekli olduğu ifade ediliyor.

Güvenlik uzmanları, sadece Mostar'da değil, siyasi temsilcilerin de çoğu zaman gerçekte hiçbir desteği olmayan yorum ve düşünceleriyle yangını körüklediğini belirtiyor.

(BalkanNew)

Srebrenitsa'nın 11 Temmuz 1995 günü Ratko Mladiç emrindeki Sırp askerlerin eline geçmesinin ardından başlayan soykırımında sadece birkaç gün içinde aralarında çocukların da bulunduğu en az 8372 Boşnak sivil hunharca katledildi.

Yaşanan zulüm, kıyım, soykırım sadece Bosna Hersek'te değil, tüm dünyada acının ve adalet arayışının sembolü haline geldi.

Srebrenitsa soykırımında öldürülen, ancak bedenlerine yıllar sonra toplu mezarlarda ulaşılan ve kimlik tespitleri yapılan 19 şehit daha yarın Potoçari Anıt Mezarlığı'nda ebedi huzura kavuşacak.

Aradan 29 yıl geçmesine rağmen halen binden fazla kaybın olması gerçeği ise Srebrenitsa yarasının neden hala kapanmadığının, kanamaya devam ettiğinin en önemli kanıtı.

Boşnak milleti için bu soykırım yarasının neden hala açık olduğunun bir diğer nedeni ise masum sivilleri acımasızca katledenleri hala serbest etrafta dolaşması ve yaşanan soykırımın bazı kesimlerce hala inkar edilmesi.

Srebrenista Katliamı, 2. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da yaşanan en büyük insanlık trajedisi olarak nitelendiriliyor. Aradan çeyrek asır geçmesine rağmen halen bin kurbanının kayıp olduğu bu büyük trajedi sadece Bosna Hersek'in değil tüm insanlığın adalet arayışının sembolü haline geldi.

Soykırımda katledildikten sonra toplu mezarlara gömülen Bosnalıların DNA örneklerinden kimlik tespit çalışmaları ise devam ediyor.

Srebrenitsa sürecine nasıl gelindi?

25 Haziran 1991'de Hırvatistan ve Slovenya'nın resmi olarak bağımsızlıklarını ilan etmesi sonrasında patlak veren Yugoslavya İç Savaşı sonrası dağılmaya başlayan ülke, Sırbistan, Karadağ, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Slovenya ve Makedonya'dan oluşuyordu.

Bosna- Hersek de 29 Şubat-1 Mart 1992'de yapılan referandumla eski Yugoslavya'dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etti. 1991'de bağımsızlığını kazanan Hırvatistan'da Hırvat güçleri ile Yugoslav askerleri arasında devam eden çatışmalar, Bosna Hersek'e de sıçradı. Sırpların kontrolündeki Yugoslav ordusu, o dönemde nüfusunun büyük çoğunluğunu Hırvatların oluşturduğu Boşnakların Ravno köyüne saldırdı. Böylece Bosna Hersek'teki savaş bu saldırı ile gayrı resmi olarak başlamış oldu.

Yugoslavya'nın parçalanmasını fırsat bilen Bosnalı Hırvat ve Sırplar da Bosna Hersek topraklarını kendi aralarında paylaşmak için Boşnakları da içine alan cumhuriyet kurduklarını açıkladı. Hırvatlar, 18 Kasım 1991'de Hersek-Bosna Hırvat Cumhuriyeti'ni, Sırplar ise 9 Ocak 1992'de Sırp Cumhuriyeti'ni ilan etti.

Bosna'yı ele geçirmek isteyen Sırp ve Hırvatların bağımsızlığını ilan etmesinin ardından, Sırpların kontrolündeki Yugoslav ordusunun ve istihbarat birimlerinin silahlandırdığı Bosnalı Sırplar, Müslüman Boşnaklara yönelik etnik temizlik başlattı. Boşnaklar ise liderleri Aliya İzzetbegoviç önderliğinde kuzeyde ve doğuda Sırplara, güneyde ve batıda da Hırvatlara karşı ülkenin bütünlüğünü korumak için savaştı.

Srebrenitsa'da neler yaşandı?

Çok sayıda sivilin öldürüldüğü haberleri üzerine Birleşmiş Milletler 1993 yılında Srebrenitsa'yı Boşnaklar için sözde "güvenli bölge" ilan etti. Şehir, Sırpların bin 425 gün sürecek modern savaş tarihinin en uzun kuşatması sonrası Temmuz 1995'de Sırpların eline geçti.

Binlerce Boşnak erkek, kadın ve çocuk, Srebrenitsa'nın hemen dışındaki Potocari'de bulunan 400 Hollandalı askerlerin denetimindeki BM barış gücü karargahına sığındı.

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'nın en büyük mülteci krizi de Bosna-Hersek savaşı sırasında yaşandı. Dört milyonluk nüfusun yarısı mülteci durumuna düştü. Hollandalı askerler, karargaha sığınan Boşnaklar'a burada güvende olacaklarını söyledi.

Ancak Ratko Mladic komutasındaki Sırp birliklerin 11 Temmuz 1995'te Hollandalı (BM) askerlerinin koruması altındaki bu sözde "güvenli bölge" Srebrenitsa'ya girmesi sonucu binlerce Boşnak kaderine terk edildi.

Mladiç komutasında Srebrenitsa'ya giren Sırp ordusu en az 8 bin 372 Boşnak sivili ormanlık alanda, fabrikalarda ve depolarda katletti. Katledilen Boşnaklar, toplu mezarlara gömüldü.

Bosna Hersek'in Srebrenitsa kasabasında 13-18 Temmuz 1995 tarihleri arasında 8 bin genç ve yetişkin Müslüman erkek, Bosnalı Sırp güçler tarafından katledildi. Savaş sırasında Prijedor, Foça, Zvornik, Vişegrad gibi birçok şehirde yapılan soykırım sonucu neredeyse hiç Boşnak bırakılmadı. Kimi göç etmek zorunda kaldı, kimi öldürüldü.

Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi, "Bosna Kasabı" olarakta anılacak Sırpların eski lideri Radovan Karaciç'i Srebrenitsa'da yaşananlardan sorumlu tuttu ve 40 yıl hapis cezası verdi.

BM'nin yargı organı Uluslararası Adalet Divanı 2007'de, kasabada yaşananları "soykırım" olarak nitelendirmiş ancak sorumlusunun Sırbistan olmadığına hükmetmişti.

"Ölüm Yolu"

Şehrin düşmesinin ardından burada yaşayan Boşnakların bir kısmı, bugünkü şehitliğin karşısındaki eski akümülatör fabrikasında bulunan Hollanda askerlerine sığınırken bir kısmı da orman yolundan Boşnak ordusunun kontrolündeki bölgeye ulaşmak istedi.

Nihayetinde orman yolunu seçenlerin de Hollandalı askerlere sığınanların da kaderi aynı olacaktı.

Yaşanan büyük kıyımlar nedeniyle halk arasında 'ölüm yolu' olarak da nitelendirilen orman yolunu tercih eden binlerce Boşnak, Sırp askerlerin kurduğu pusularda yaşamlarını yitirdi.

Hollandalı askerlere sığınanlar da eski akümülatör fabrikasındaki ilk gecenin ardından başlarına gelecekleri anlayacaktı. İlk gece fabrikaya giren Sırp askerler Boşnakların kimlik kontrolünü yapıp keyiflerine göre bazılarını götürürken, eşlerinden ya da oğullarından ayrılan kadınların çığlıkları olacakların habercisiydi.

Ertesi gün, Hollandalı askerlerin birkaç metre ilerisinde, kampın hemen dışında bekleyen Sırp askerler, kadın ve çocukları otobüslere bindirirken erkekleri hemen orada ailelerinden ayırdı. Ailelerinden ayrılan erkekler, daha sonra kurşuna dizilip toplu mezarlara gömüldü.

Mostar Köprüsü savaşın simgesi olmuştu

Osmanlı döneminden kalan en önemli eserlerden biri olan Mostar Köprüsü, Bosna-Hersek'te yaşanan iç savaşta 1993 yılında yıkılmış, aslına uygun olarak tekrar inşa edilerek 2004 yılında yeniden açılmıştı. 1566'da inşa edilen ve ülkenin simgesi olan Mostar Köprüsü'nün savaşın en şiddetli dönemlerinden birinde yıkılması, katliam döneminin de akıllardan çıkmayacak anlarından birisiydi.

NATO müdahalesi

11 Temmuz 1995 yılında BM'nin güvenli bölge ilan ettiği Srebrenitsa'da binlerce Boşnak erkeğin katledilmesi Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO)'ya yönelik tepkileri artırdı. 28 Ağustos'ta Saraybosna'nın merkezinde Markale'deki pazar yerine yapılan havan topu saldırısı sonucu 43 kişinin yaşamını yitirmesi sonrasında ise NATO uzun süren sessizliğini bozdu. 30 Ağustos 1995 tarihinde Bosna'daki Sırp hedeflere yönelik ''Kararlı Güç Harekatı'' (Operation Deliberate Force) başlatıldı. Operasyon, 21 Eylül 1995'te sona erdi. Yaklaşık 400 savaş uçağı ve 15 ülkeden 5 bin askerin katıldığı müdahalede çok sayıda Sırp hedefleri vuruldu. NATO'nun müdahalesinin ardından savaştaki denge bozuldu ve Sırplar barış masasına oturmaya ikna oldu.

Bosna Savaşı nasıl sonuçlandı?

Ülke genelinde kurulan yüzlerce toplama kampında esir tutulan Boşnaklar, işkencelere maruz kaldı, tecavüze uğradı ve katledildi.

Avrupa'nın ortasında, uluslararası toplumun duyarsızlığında, 3,5 yıl süren ve çok sayıda katliam, soykırım, insanlık suçlarının işlendiği bir savaş yaşandı. Savaş, 1995 yılında imzalanan Dayton Barış Antlaşması ile sona erdi.

Aliya İzzetbegoviç ile gelen bağımsızlık

Yugoslavya döneminde Müslümanların hakları için mücadele eden Aliya İzzetbegoviç, 1990 yılında Demokratik Eylem Partisi'ni kurdu. İlk çok partili seçimde Bosna-Hersek'in başkanı seçilen Begoviç, bağımsızlık referandumunun ardından ülkesine yapılan saldırılar karşısında (1992-1995) halkına önderlik etti. Dayton Barış Antlaşması sonrasında 'bağımsız' Bosna- Hersek'in ilk cumhurbaşkanı seçildi. Sağlık sorunları nedeniyle 19 Ekim 2003'te hayatını kaybetti.

BM Barışgücü Hollanda'nın Srebenista'daki rolü neydi?

Srebrenitsalı Boşnak sivillerin o dönem sığınabileceği tek güç olan Hollandalı BM askerlerinin rolü, aradan 26 yıl geçmesine rağmen hala tartışma konusu.

Şehrin Sırp güçlerince işgal edilmesinin ardından, BM şemsiyesi altındaki Hollandalı askerlerin komutanı Thom Karremans'ın 11 Temmuz 1995'te görüştüğü Mladic ile birlikte kadeh kaldırması tepki toplamıştı.

Kamuoyuna yansıyan görüntülere rağmen Karremans hiçbir zaman yargılanmadı.

Hollanda devleti ise Srebrenitsa'daki katliamdan "kısmen" suçlu bulundu. Mahkeme, "Hollandalı askerlerin, Sırplara teslim edilen 300 kişinin öldürüleceğini öngörmesi gerektiğini" ifade etti ve 300 erkeğin yakınlarına tazminat ödemesi gerektiğine karar verdi.

Kimlik tespiti yapılanlar her yıl 11 Temmuz'da anıt mezara defnediliyor

Savaşın ardından kayıpları bulmak için yapılan çalışmalarda, toplu mezarlarla cesetlerine ulaşılan kurbanlar, kimliklerinin tespit edilmesinin ardından her yıl 11 Temmuz'da Potoçari Anıt Mezarlığı'nda toprağa veriliyor.

Uluslararası Adalet Divanı "Soykırım" dedi

Hollanda'nın Lahey kentideki Uluslararası Adalet Divanı, 2007'deki kararında, Srebrenitsa ve civarında yaşananları "soykırım" olarak nitelendirdi.

Sırp komutan Ratko Mladic, Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi (ICTY)'de bir önceki kasım ayında sonuca bağlanan davada, aralarında Srebrenitsa Soykırımının da bulunduğu birçok suçtan müebbet hapse mahkum edildi.

Aynı mahkeme, 2016'da sonuca bağladığı davada, 'Bosna kasabı' olarak bilinen Bosnalı Sırpların eski lideri Radovan Karadzic'e Srebrenitsa soykırımı dahil 10 ayrı suçtan 40 yıl hapis cezası verdi.

Mahkeme ayrıca, Srebrenitsa soykırımındaki suçları nedeniyle eski Sırp general Radislav Krstic'i 35 yıl, Vidoje Blagojevic'i 15 yıl, Vujadin Popovic ve Ljubisa Beara'yı ömür boyu, Drago Nikolic'i 35 yıl, Ljubomir Borovcanin'i 17 yıl, Vinko Pandurevic'i 13 yıl, Radivoje Miletic'i 19 yıl, Milan Gvero'yu 5 yıl hapse mahkum etti. Bosna Hersek Mahkemesinde görülen davada ise 13 Temmuz 1995'te bine yakın Boşnak sivilin öldürülmesiyle suçlanan Milorad Trbic, 30 yıl hapse mahkum edildi.

Farklı mahkemelerde görülen Srebrenitsa davalarında bugüne kadar 45 Sırp, toplam 699 yıl hapis cezası aldı.

Eski Sırbistan Devlet Başkanı Slobodan Milosevic de Srebrenitsa'daki soykırımla suçlanmış ancak ICTY'deki yargılanması devam ederken tutuklu bulunduğu cezaevinde yaşamını yitirmişti.

Savaş suçlusu Bosnalı Hırvat Slobodan Praljak mahkemede intihar etti

Hollanda'nın Lahey kentindeki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin 2017 Aralık ayında görülen temyiz duruşmasında Bosnalı Hırvatların altı askeri veya siyasi sorumlusunun 1992–1995 yıllarındaki savaşta işledikleri suçlardan 2013'te aldıkları cezalara yaptıkları itiraz karara bağlanıyordu.

Mahkeme, davanın sanıklarından 72 yaşındaki Bosnalı Hırvat Slobodan Praljak'ın 20 yıl hapis cezasını onadı. Bu kararın okunmasının ardından "Praljak suçlu değil!" diye bağıran eski komutan, elinde tuttuğu şişedeki potasyum siyanür zehrini içerek intihar etti.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi kapandı

1993'te BM kararı ile kurulan Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, Praljak'ın intiharı sonrası faaliyetlerini fiilen sonlandırdı.

İç savaşta işlenen suçların cezalandırılması için kurulan mahkemede görülen 161 davada 4 bin 650 tanık dinlendi, 90 kişi mahkum edildi, 19 kişinin de beraatine karar verildi.

Dayton, Bosna’yı Paramparça Etti

Bosna Hersek Anayasası’nın da temelini oluşturan anlaşmayla üç yıl boyunca birbiriyle savaşan Sırp, Boşnak ve Hırvatlar, tek bir çatı altında, “ülkenin kurucu unsurları” olarak adlandırıldı. Bosna Hersek’i dünyanın en karmaşık idaresinin bulunduğu devletlerden biri haline getiren ve Haçlıların ortasında etkisiz bırakan anlaşma, ülke topraklarını Hırvat ve Boşnak nüfusun yoğun olarak yaşadığı Bosna Hersek Federasyonu (FBIH), nüfusun büyük çoğunluğu Sırp olan Bosna Sırp Cumhuriyeti (RS) ve Brçko Özerk Bölgesi olmak üzere üç bölgeye ayırdı. Ayrıca, Bosna Hersek Federasyonu’da kendi içinde 10 kantona ayrıldı.

Kaos ve Karmaşa…

Bosna Hersek’te, devletin en üst kademesinde Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi bulunuyor. Genel seçimlerde konsey üyeliğine seçilen bir Sırp, bir Hırvat ve bir Boşnak, dönüşümlü olarak sekiz aylığına “konsey başkanlığı” yapıyor. Konseyin Hırvat ve Boşnak üyeleri, Bosna Hersek Federasyonu’nda yaşayan vatandaşlarca, Sırp üye ise Bosna Sırp Cumhuriyeti’ndeki vatandaşlarca seçiliyor. Ülkede, devlet, entite ve kanton düzeylerinde de hükümetler, milletvekilleri, başbakanlar bulunuyor. Bu karmaşık yapı nedeniyle çoğu zaman hükümetler arasında yetki kargaşası da yaşanıyor. Devlet düzeyindeki Bosna Hersek Parlamentosu, “Milletler Meclisi’’ ve ‘’Temsilciler Meclisi’’ olmak üzere iki ayrı meclisten oluşuyor. Milletler Meclisi’ne sadece Sırp, Hırvat ve Boşnaklar seçilirken, Temsilciler Meclisi’ne ise diğer etnik gruplardan da milletvekili seçilebiliyor. Meclis başkanlıklarını, dönüşümlü olarak Sırp, Hırvat ve Boşnaklar yürütüyor.

Bosna Hersek’i Hadım Ettiler

Ülkede ayrıca, AB tarafından atanan “Yüksek Temsilci” görev yapıyor. Geniş yetkilerle donatılmış Yüksek Temsilci, devlet başkanı başta olmak üzere bütün devlet idarecilerini görevden alma yetkisini dahi elinde bulunduruyor. Ülkedeki bu karmaşık siyasi yapı en çok karar alma mekanizmasının işleyişini etkiliyor.

Meclisten en basit bir kanun çıkarılması dahi, Sırp, Boşnak ve Hırvatların onayını gerektirdiğinden kanunun çıkarılması aylar sürebiliyor. Karar almadaki bir diğer önemli sorun Üçlü Devlet Başkanlığı Konseyi’ne yaşanıyor. Özellikle dış politika ve anayasal konularda alınacak kararla, üç konsey üyesinin de uzlaşması gerekiyor ve bu da zaman alıyor.

Bu nedenle birçok AB ülkesinin hatta Sırbistan’ın dahi kınadığı Srebrenitsa’da yaşanan soykırımı Bosna Hersek kınayamıyor. Çünkü bu soykırımın kınanması için ülkedeki Sırpların da “onay vermesi” gerekiyor.

(milli gazete)

Kosova hükümeti, Sırbistan’ın askeri birliklerinin ülkenin sınır hattına doğru hareketine ilişkin son gelişmelerle ilgili açıklama yaptı.

Sırbistan’ın birliklerini üç farklı yönden Kosova sınır hattına yaklaştırdığı belirtilen açıklamada, “Sırp ordusunun askeri birlikleri dün askeri ve jandarma kapasitelerini, Sırbistan topraklarının birkaç kilometre derinliğinde, Kosova Cumhuriyeti sınır hattı boyunca yer alan 48 ileri harekat üssüne konuşlandırdı. Bu konuşlandırma, aynı zamanda uçaksavar sistemlerini ve ağır topları da içeriyor.” ifadeleri kullanıldı.

Sırp askeri birliklerinin sınıra konuşlandırılmasının, Kosova’nın toprak bütünlüğünü ve ülkedeki uluslararası askeri varlığını tehdit ettiği bildirilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

“Sırp ordusuna ve jandarmasına ait (sınır hattındaki) bu 48 üssün varlığına ilişkin kaygımızı birçok kez dile getirdik ve bu üslerin, zaten kanıtlanmış olan gerçeği, Kosova Cumhuriyeti'ne karşı olası askeri saldırıyı desteklemeye hizmet ettiğini vurguladık. Sırbistan kurumları ve (Sırbistan) Cumhurbaşkanı (Aleksandar) Vucic’e, Kosova sınır hattındaki tüm askeri birlikleri derhal geri çekmeleri ve ülkemiz için kalıcı bir tehdit oluşturan 28 ileri askeri üssü ve 20 jandarma üssünü kapatıp askerden arındırmaları çağrısında bulunuyoruz.”

Açıklamada, Kosova hükümetinin, Sırbistan'dan gelen bu ciddi tehdit konusunda ABD ve Avrupa Birliği (AB) ülkeleriyle sürekli temas halinde bulunduğu ve kurumların, uluslararası ortaklarla koordineli şekilde ülkenin toprak bütünlüğü, egemenliği, anayasal ve kamu düzenini koruma noktasında her zamankinden daha kararlı olduğu vurgulandı.

Kosova polisinden yapılan açıklamada

Öte yandan, Kosova polisinden yapılan açıklamada da 24 Eylül’de ülkenin kuzeyinde polise saldıran silahlı Sırp grubun Sırbistan’a kaçış güzergahında sürdürülen aramalarda gün içinde çok sayıda silah bulunduğu bildirildi.

Polisin açıklamasında bulunan silahların arasında çok sayıda roketatar, ağır silahlar ve kurşun geçirmez yelekler gibi askeri teçhizatın olduğu ifade edildi.

ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, Kosova Başbakanı Albin Kurti ile dün yaptığı telefon görüşmesinde Kosova sınırındaki Sırp askeri hareketliliği konusundaki endişelerini dile getirmişti.

Kosova'nın kuzeyinde 24 Eylül'de yaşananlar

Kosova'nın kuzeyinde aylardır süren gerginlik, 24 Eylül sabahı çoğunlukla Sırpların yaşadığı Banjska'da yolu kapatan silahlı Sırpların ateş açması sonucu bir polisin ölmesiyle yeniden tırmanmıştı.

Kosova Başbakanı Albin Kurti, "profesyonel bir terörist/suç yapılanması" olarak nitelendirdiği yaklaşık 30 kişilik ağır silahlı grubun Kosova polisine saldırdığını açıklamış, olaydan Sırbistan'ı sorumlu tutmuştu.

Banjska Manastırı ve çevresine sığınan silahlı grup, Kosova polisince kuşatılmış ve bölgede gün boyunca çatışmalar sürmüştü.

Kosova İçişleri Bakanı Xhelal Sveçla, Banjska'da düzenlenen operasyonda en az 3 saldırganın öldürüldüğünü, 2'si saldırgan, 4'ü saldırıyı telsiz bağlantılarıyla destekleyen olmak üzere 6 kişinin gözaltına alındığını duyurmuştu.

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, bir Kosova polisinin ölümüyle sonuçlanan olayın Kosovalı Sırplarca yapıldığını doğrulamıştı.

Açıklamada, ihbar üzerine olay yerine giden polislere silahlı Sırplar tarafından ateş açılması nedeniyle çatışma çıktığı kaydedilerek “El bombaları da dahil olmak üzere çeşitli ateşli silahlarla polislere ateş açıldı, açılan ateş sonucu iki polis memuru vuruldu." ifadeleri kullanıldı.

Yaralı polis memurlarının hastaneye kaldırıldığı aktarılan açıklamaya göre, tüm çabalara rağmen bir polis memuru hayatını kaybetti.

Hafif yaralı diğer polis memurunun hayati tehlikesinin bulunmadığı açıklandı.

Olayın ardından, bölgeye çok sayıda güvenlik gücü sevk edilirken, Kosova ile Sırbistan arasındaki Brnjak sınır geçiş noktası da kapatıldı.

Kosova liderleri de saldırıya sosyal medya hesaplarından yaptıkları paylaşımlarla tepki gösterdi.

Kosova Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani, "Kuzeydeki cinayet, Sırp suç çeteleri tarafından planlandı ve uygulandı." ifadesine yer verdi.

Kosova Başbakanı Albin Kurti de "Belgrad'ın siyasi, mali ve lojistik desteğiyle organize suç, ülkemize saldırıyor." ifadesini kullandı.

Srebrenitsa'nın 11 Temmuz 1995 günü Ratko Mladiç emrindeki Sırp askerlerin eline geçmesinin ardından başlayan soykırımında sadece birkaç gün içinde aralarında çocukların da bulunduğu en az 8372 Boşnak sivil hunharca katledildi.

Yaşanan zulüm, kıyım, soykırım sadece Bosna Hersek'te değil, tüm dünyada acının ve adalet arayışının sembolü haline geldi.

Srebrenitsa soykırımında öldürülen, ancak bedenlerine yıllar sonra toplu mezarlarda ulaşılan ve kimlik tespitleri yapılan 19 şehit daha yarın Potoçari Anıt Mezarlığı'nda ebedi huzura kavuşacak.

Aradan 26 yıl geçmesine rağmen halen binden fazla kaybın olması gerçeği ise Srebrenitsa yarasının neden hala kapanmadığının, kanamaya devam ettiğinin en önemli kanıtı.

Boşnak milleti için bu soykırım yarasının neden hala açık olduğunun bir diğer nedeni ise masum sivilleri acımasızca katledenleri hala serbest etrafta dolaşması ve yaşanan soykırımın bazı kesimlerce hala inkar edilmesi.

Srebrenista Katliamı, 2. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da yaşanan en büyük insanlık trajedisi olarak nitelendiriliyor. Aradan çeyrek asır geçmesine rağmen halen bin kurbanının kayıp olduğu bu büyük trajedi sadece Bosna Hersek'in değil tüm insanlığın adalet arayışının sembolü haline geldi.

Soykırımda katledildikten sonra toplu mezarlara gömülen Bosnalıların DNA örneklerinden kimlik tespit çalışmaları ise devam ediyor.

Srebrenitsa sürecine nasıl gelindi?

25 Haziran 1991'de Hırvatistan ve Slovenya'nın resmi olarak bağımsızlıklarını ilan etmesi sonrasında patlak veren Yugoslavya İç Savaşı sonrası dağılmaya başlayan ülke, Sırbistan, Karadağ, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Slovenya ve Makedonya'dan oluşuyordu.

Bosna- Hersek de 29 Şubat-1 Mart 1992'de yapılan referandumla eski Yugoslavya'dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etti. 1991'de bağımsızlığını kazanan Hırvatistan'da Hırvat güçleri ile Yugoslav askerleri arasında devam eden çatışmalar, Bosna Hersek'e de sıçradı. Sırpların kontrolündeki Yugoslav ordusu, o dönemde nüfusunun büyük çoğunluğunu Hırvatların oluşturduğu Boşnakların Ravno köyüne saldırdı. Böylece Bosna Hersek'teki savaş bu saldırı ile gayrı resmi olarak başlamış oldu.

Yugoslavya'nın parçalanmasını fırsat bilen Bosnalı Hırvat ve Sırplar da Bosna Hersek topraklarını kendi aralarında paylaşmak için Boşnakları da içine alan cumhuriyet kurduklarını açıkladı. Hırvatlar, 18 Kasım 1991'de Hersek-Bosna Hırvat Cumhuriyeti'ni, Sırplar ise 9 Ocak 1992'de Sırp Cumhuriyeti'ni ilan etti.

Bosna'yı ele geçirmek isteyen Sırp ve Hırvatların bağımsızlığını ilan etmesinin ardından, Sırpların kontrolündeki Yugoslav ordusunun ve istihbarat birimlerinin silahlandırdığı Bosnalı Sırplar, Müslüman Boşnaklara yönelik etnik temizlik başlattı. Boşnaklar ise liderleri Aliya İzzetbegoviç önderliğinde kuzeyde ve doğuda Sırplara, güneyde ve batıda da Hırvatlara karşı ülkenin bütünlüğünü korumak için savaştı.

Srebrenitsa'da neler yaşandı?

Çok sayıda sivilin öldürüldüğü haberleri üzerine Birleşmiş Milletler 1993 yılında Srebrenitsa'yı Boşnaklar için sözde "güvenli bölge" ilan etti. Şehir, Sırpların bin 425 gün sürecek modern savaş tarihinin en uzun kuşatması sonrası Temmuz 1995'de Sırpların eline geçti.

Binlerce Boşnak erkek, kadın ve çocuk, Srebrenitsa'nın hemen dışındaki Potocari'de bulunan 400 Hollandalı askerlerin denetimindeki BM barış gücü karargahına sığındı.

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'nın en büyük mülteci krizi de Bosna-Hersek savaşı sırasında yaşandı. Dört milyonluk nüfusun yarısı mülteci durumuna düştü. Hollandalı askerler, karargaha sığınan Boşnaklar'a burada güvende olacaklarını söyledi.

Ancak Ratko Mladic komutasındaki Sırp birliklerin 11 Temmuz 1995'te Hollandalı (BM) askerlerinin koruması altındaki bu sözde "güvenli bölge" Srebrenitsa'ya girmesi sonucu binlerce Boşnak kaderine terk edildi.

Mladiç komutasında Srebrenitsa'ya giren Sırp ordusu en az 8 bin 372 Boşnak sivili ormanlık alanda, fabrikalarda ve depolarda katletti. Katledilen Boşnaklar, toplu mezarlara gömüldü.

Bosna Hersek'in Srebrenitsa kasabasında 13-18 Temmuz 1995 tarihleri arasında 8 bin genç ve yetişkin Müslüman erkek, Bosnalı Sırp güçler tarafından katledildi. Savaş sırasında Prijedor, Foça, Zvornik, Vişegrad gibi birçok şehirde yapılan soykırım sonucu neredeyse hiç Boşnak bırakılmadı. Kimi göç etmek zorunda kaldı, kimi öldürüldü.

Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi, "Bosna Kasabı" olarakta anılacak Sırpların eski lideri Radovan Karaciç'i Srebrenitsa'da yaşananlardan sorumlu tuttu ve 40 yıl hapis cezası verdi.

BM'nin yargı organı Uluslararası Adalet Divanı 2007'de, kasabada yaşananları "soykırım" olarak nitelendirmiş ancak sorumlusunun Sırbistan olmadığına hükmetmişti.

"Ölüm Yolu"

Şehrin düşmesinin ardından burada yaşayan Boşnakların bir kısmı, bugünkü şehitliğin karşısındaki eski akümülatör fabrikasında bulunan Hollanda askerlerine sığınırken bir kısmı da orman yolundan Boşnak ordusunun kontrolündeki bölgeye ulaşmak istedi.

Nihayetinde orman yolunu seçenlerin de Hollandalı askerlere sığınanların da kaderi aynı olacaktı.

Yaşanan büyük kıyımlar nedeniyle halk arasında 'ölüm yolu' olarak da nitelendirilen orman yolunu tercih eden binlerce Boşnak, Sırp askerlerin kurduğu pusularda yaşamlarını yitirdi.

Hollandalı askerlere sığınanlar da eski akümülatör fabrikasındaki ilk gecenin ardından başlarına gelecekleri anlayacaktı. İlk gece fabrikaya giren Sırp askerler Boşnakların kimlik kontrolünü yapıp keyiflerine göre bazılarını götürürken, eşlerinden ya da oğullarından ayrılan kadınların çığlıkları olacakların habercisiydi.

Ertesi gün, Hollandalı askerlerin birkaç metre ilerisinde, kampın hemen dışında bekleyen Sırp askerler, kadın ve çocukları otobüslere bindirirken erkekleri hemen orada ailelerinden ayırdı. Ailelerinden ayrılan erkekler, daha sonra kurşuna dizilip toplu mezarlara gömüldü.

Mostar Köprüsü savaşın simgesi olmuştu

Osmanlı döneminden kalan en önemli eserlerden biri olan Mostar Köprüsü, Bosna-Hersek'te yaşanan iç savaşta 1993 yılında yıkılmış, aslına uygun olarak tekrar inşa edilerek 2004 yılında yeniden açılmıştı. 1566'da inşa edilen ve ülkenin simgesi olan Mostar Köprüsü'nün savaşın en şiddetli dönemlerinden birinde yıkılması, katliam döneminin de akıllardan çıkmayacak anlarından birisiydi.

NATO müdahalesi

11 Temmuz 1995 yılında BM'nin güvenli bölge ilan ettiği Srebrenitsa'da binlerce Boşnak erkeğin katledilmesi Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO)'ya yönelik tepkileri artırdı. 28 Ağustos'ta Saraybosna'nın merkezinde Markale'deki pazar yerine yapılan havan topu saldırısı sonucu 43 kişinin yaşamını yitirmesi sonrasında ise NATO uzun süren sessizliğini bozdu. 30 Ağustos 1995 tarihinde Bosna'daki Sırp hedeflere yönelik ''Kararlı Güç Harekatı'' (Operation Deliberate Force) başlatıldı. Operasyon, 21 Eylül 1995'te sona erdi. Yaklaşık 400 savaş uçağı ve 15 ülkeden 5 bin askerin katıldığı müdahalede çok sayıda Sırp hedefleri vuruldu. NATO'nun müdahalesinin ardından savaştaki denge bozuldu ve Sırplar barış masasına oturmaya ikna oldu.

Bosna Savaşı nasıl sonuçlandı?

Ülke genelinde kurulan yüzlerce toplama kampında esir tutulan Boşnaklar, işkencelere maruz kaldı, tecavüze uğradı ve katledildi.

Avrupa'nın ortasında, uluslararası toplumun duyarsızlığında, 3,5 yıl süren ve çok sayıda katliam, soykırım, insanlık suçlarının işlendiği bir savaş yaşandı. Savaş, 1995 yılında imzalanan Dayton Barış Antlaşması ile sona erdi.

Aliya İzzetbegoviç ile gelen bağımsızlık

Yugoslavya döneminde Müslümanların hakları için mücadele eden Aliya İzzetbegoviç, 1990 yılında Demokratik Eylem Partisi'ni kurdu. İlk çok partili seçimde Bosna-Hersek'in başkanı seçilen Begoviç, bağımsızlık referandumunun ardından ülkesine yapılan saldırılar karşısında (1992-1995) halkına önderlik etti. Dayton Barış Antlaşması sonrasında 'bağımsız' Bosna- Hersek'in ilk cumhurbaşkanı seçildi. Sağlık sorunları nedeniyle 19 Ekim 2003'te hayatını kaybetti.

BM Barışgücü Hollanda'nın Srebenista'daki rolü neydi?

Srebrenitsalı Boşnak sivillerin o dönem sığınabileceği tek güç olan Hollandalı BM askerlerinin rolü, aradan 26 yıl geçmesine rağmen hala tartışma konusu.

Şehrin Sırp güçlerince işgal edilmesinin ardından, BM şemsiyesi altındaki Hollandalı askerlerin komutanı Thom Karremans'ın 11 Temmuz 1995'te görüştüğü Mladic ile birlikte kadeh kaldırması tepki toplamıştı.

Kamuoyuna yansıyan görüntülere rağmen Karremans hiçbir zaman yargılanmadı.

Hollanda devleti ise Srebrenitsa'daki katliamdan "kısmen" suçlu bulundu. Mahkeme, "Hollandalı askerlerin, Sırplara teslim edilen 300 kişinin öldürüleceğini öngörmesi gerektiğini" ifade etti ve 300 erkeğin yakınlarına tazminat ödemesi gerektiğine karar verdi.

Kimlik tespiti yapılanlar her yıl 11 Temmuz'da anıt mezara defnediliyor

Savaşın ardından kayıpları bulmak için yapılan çalışmalarda, toplu mezarlarla cesetlerine ulaşılan kurbanlar, kimliklerinin tespit edilmesinin ardından her yıl 11 Temmuz'da Potoçari Anıt Mezarlığı'nda toprağa veriliyor.

Uluslararası Adalet Divanı "Soykırım" dedi

Hollanda'nın Lahey kentideki Uluslararası Adalet Divanı, 2007'deki kararında, Srebrenitsa ve civarında yaşananları "soykırım" olarak nitelendirdi.

Sırp komutan Ratko Mladic, Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi (ICTY)'de bir önceki kasım ayında sonuca bağlanan davada, aralarında Srebrenitsa Soykırımının da bulunduğu birçok suçtan müebbet hapse mahkum edildi.

Aynı mahkeme, 2016'da sonuca bağladığı davada, 'Bosna kasabı' olarak bilinen Bosnalı Sırpların eski lideri Radovan Karadzic'e Srebrenitsa soykırımı dahil 10 ayrı suçtan 40 yıl hapis cezası verdi.

Mahkeme ayrıca, Srebrenitsa soykırımındaki suçları nedeniyle eski Sırp general Radislav Krstic'i 35 yıl, Vidoje Blagojevic'i 15 yıl, Vujadin Popovic ve Ljubisa Beara'yı ömür boyu, Drago Nikolic'i 35 yıl, Ljubomir Borovcanin'i 17 yıl, Vinko Pandurevic'i 13 yıl, Radivoje Miletic'i 19 yıl, Milan Gvero'yu 5 yıl hapse mahkum etti. Bosna Hersek Mahkemesinde görülen davada ise 13 Temmuz 1995'te bine yakın Boşnak sivilin öldürülmesiyle suçlanan Milorad Trbic, 30 yıl hapse mahkum edildi.

Farklı mahkemelerde görülen Srebrenitsa davalarında bugüne kadar 45 Sırp, toplam 699 yıl hapis cezası aldı.

Eski Sırbistan Devlet Başkanı Slobodan Milosevic de Srebrenitsa'daki soykırımla suçlanmış ancak ICTY'deki yargılanması devam ederken tutuklu bulunduğu cezaevinde yaşamını yitirmişti.

Savaş suçlusu Bosnalı Hırvat Slobodan Praljak mahkemede intihar etti

Hollanda'nın Lahey kentindeki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin 2017 Aralık ayında görülen temyiz duruşmasında Bosnalı Hırvatların altı askeri veya siyasi sorumlusunun 1992–1995 yıllarındaki savaşta işledikleri suçlardan 2013'te aldıkları cezalara yaptıkları itiraz karara bağlanıyordu.

Mahkeme, davanın sanıklarından 72 yaşındaki Bosnalı Hırvat Slobodan Praljak'ın 20 yıl hapis cezasını onadı. Bu kararın okunmasının ardından "Praljak suçlu değil!" diye bağıran eski komutan, elinde tuttuğu şişedeki potasyum siyanür zehrini içerek intihar etti.

Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi kapandı

1993'te BM kararı ile kurulan Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, Praljak'ın intiharı sonrası faaliyetlerini fiilen sonlandırdı.

İç savaşta işlenen suçların cezalandırılması için kurulan mahkemede görülen 161 davada 4 bin 650 tanık dinlendi, 90 kişi mahkum edildi, 19 kişinin de beraatine karar verildi.

Sırp birliklerin en az 8 bin 372 Boşnak sivili acımasızca katlettiği soykırımın 25'inci yılı anma etkinlikleri kapsamında düzenlenen yürüyüş, bu yıl da yüzlerce kişinin katılımla gerçekleşiyor.

Sırp katliamından kurtulmayı başaranlar ve yakınlarını kaybedenler de yürüyüşe katılarak kurbanları andı.

Avrupa Birliği'nin İkinci Dünya Savaşı sonrası tanıdığı tek soykırım olan Srebrenitsa'da 1995'te öldürülen 8 binden fazla Boşnak sivil için yapılan 'Barış Yürüyüşü' başladı. Katliamdan kurtulmak isteyenlerin kaçış yolunda yapılacak 100 kilometrelik yürüyüş 3 gün sürecek. 

Etnik tansiyonun sürdüğü Bosna Hersek'te, Sırp birlikleri tarafından katledilen en az 8 bin 372 Boşnak sivil, katliamın 28'inci yılında anılıyor. Anma etkinlikleri kapsamında sivillerin kaçış yolunda 19. kez yürüyüş yapılıyor.  

Yürüyüşe katılanlar Nezuk kasabasından hareket ederek 100 kilometre orman yolundan geçerek Tuzla'ya kadar yürüyecek. 11 Temmuz'daki anma törenlerinden önce yapılan etkinliğe aralarında çok sayıda Türkün de bulunduğu yaklaşık 4 bin kişi katıldı. 

Sırp katliamından kurtulmayı başaranlar ve yakınlarını kaybedenler de yürüyüşe katılarak kurbanları andı. 

1995'te aynı yoldan geçerek hayatta kalmayı başaran Reşid Derviseviç, "Burada can veren kardeşimi ve arkadaşlarımı ve yoldaşlarını anmak için geldim" dedi. 

Srebrenitsa katliamından sağ kurtulan Osman Salkiç, 1995'te yaşananları ve durumun ne olduğunu bildiği için buraya geldiğinde karışık duygular yaşadığını vurguladı. 

Srebrenitsa'da Ne Oldu? Katliam nasıl gerçekleşti?

Srebrenitsa'nın 11 Temmuz 1995'te kasap Ratko Mladic komutasındaki Sırp birliklerince işgal edilmesinin ardından Birleşmiş Milletler (BM) bünyesindeki Hollandalı askerlere sığınan sivil Boşnaklar, daha sonra Sırplara teslim edildi.

Kadın ve çocukların Boşnak askerlerin kontrolündeki bölgeye ulaşmasına izin veren Sırplar, en az 8 bin 372 Boşnak erkeği ormanlık alanlar, fabrikalar ve depolarda katletti. Katledilen Boşnaklar, toplu mezarlara gömüldü.

Savaşın ardından kayıpları bulmak için başlatılan çalışmalarda, toplu mezarlarda cesetlerine ulaşılan kurbanlar, kimlik tespitinin ardından her yıl 11 Temmuz'da Potoçari Anıt Mezarlığı'nda düzenlenen törenle toprağa veriliyor.

Potoçari Anıt Mezarlığı'nda 6 bin 721 soykırım kurbanının mezarı bulunurken bu sayı, 11 Temmuz'da 6 bin 751'e yükselecek.

Soykırım Kurbanları ve Tanıkları Derneği'nden Uluslararası Ceza Mahkemeleri Rezidüel Mekanizmaları Başkanı Graciela Santana'ya gönderilen mektupta, Kordic'in, savaşta yaptıklarından pişmanlık duymadığı ve her şeyi tekrar yapabileceğine dair açıklamalarına yer verilerek, erken tahliye kararının tekrar gözden geçirilmesi istendi.

Söz konusu açıklamanın, Kordic'in, kendisini 25 yıl hapse mahkum eden ICTY hakimlerini oyuna getirdiğinin bir göstergesi olduğuna işaret edilen mektupta, şu ifadelere yer verildi:

"İşlediği suçlar nedeniyle 25 hapse mahkum edilip 8 yıl 4 ay erken tahliye edilen bir savaş suçlusu, aradan 9 yıl geçtikten sonra her şeyi tekrar yapabileceğini söylüyorsa bu uluslararası hukukla alay etmek, kurbanlara hakaret etmek, uluslararası hukuk düzenini yıkmaya çalışmakla kalmayıp, aynı kişinin yeni suçlar işlemeye hazır olduğunu gösterir. Bu boş bir tehdit değil, aslı olan bir tehdit, zira Bosna Hersek Federasyonu Başkanı Lidija Bradara ve Bosna Hersek Federasyonu Hükümetinin bakanlarından Sanja Vlaisavljevic, söz konusu savaş suçlusunu destekliyor. Bu konuda hiçbir şey yapmayan uluslararası toplumu, Bosna Hersek'te soykırımın inkar edilmesi ve suçluların devlet yetkilileri tarafından desteklenmesine engel olmaları konusunda defalarca uyardık."

Savaşta Hırvat Savunma Konseyi (HVO) Komutanı olarak görev yapan ve Ahmiçi katliamı nedeniyle yargılanan Kordic’in sosyal medyada yayılan videodaki “ (Arkadaşım yaptıklarımın) Hapishaneye, savaşa değip değmeyeceğini bana sessizce sordu. Ona her şeyi tekrar yapacağımı, bir saniyesini değiştirmeyeceğimi, her saniyenin buna değer olduğunu söyledim.” şeklindeki sözleri ülkede tepkiyle karşılandı.

HVO birlikleri tarafından 16 Nisan 1993’te Bosna Hersek’in Ahmiçi köyünde 116 Boşnak sivilin katledilmesiyle ilgili davada Kordic, ICTY tarafından 25 yıl hapse mahkum edilmişti.

ICTY’nin 17 Aralık 2004’te yayımladığı karar, Bosnalı Hırvat siyasetçi ve HVO komutanlarından Kordic’in, Bosna Hersek’teki Ahmici köyüne yapılan askeri saldırıyı planladığını teyit etmişti.

Kordic, cezasının üçte ikisini tamamladıktan sonra 2014’te tahliye edilmişti.

Avrupa Birliği'nin Kosova-Sırp müzakereleri temsilcisi Miroslav Lajcak bugün liderlerle görüşmek üzere Priştine'ye gitti. KFOR'da şu anda 350'si Türk 3 bin 800 asker bulunuyor. Türk komandoları yedek askeri birlik olarak bölgedeki barış faaliyetlerine katılacak. 

Etnik Sırplar'la yaşanan çatışmalar bir hafta önce 11 İtalyan, 19 Macar toplam 30 uluslararası askerin ve 50 göstericinin yaralanmasına neden olmuştu. Yaralanmalar çoğunlukla el yapımı patlayıcı cihazların neden olduğu kırık ve yanıklardı. 

Çatışmalar Kosova'nın kuzeyinde yapılan yerel seçimlerde zafer ilan eden etnik Arnavut adayların belediye ofislerine girmesinin Sırplar tarafından engellenmesiyle başladı. Etnik Sırplar'ın büyük kısmı seçimi boykot etmiş, seçime katılım düşük olmuştu.

Sırbistan’ın, eski vilayeti Kosova’nın bağımsızlık ilanını tanımaması nedeniyle, 2008'den bu yana gerginlikler sürüyor. Ortak sınırdaki şiddet olayları, 10 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği ve KFOR'un ülkede görev yapmaya başladığı 1998-1999 çatışmasının tekrarlanmasına yol açabileceği endişesine neden oluyor. 

Geçen hafta askerlerin yaralanmasının ardından NATO ilave 700 askerin daha Kosova'nın kuzeyine gönderileceğini bildirmişti. 

Kosova hükümeti ve ülkedeki etnik Sırplar'ın temsilcileri gerilimi azaltmak için karşılıklı adımlar attı. 

Kosova Başbakanı Albin Kurti hükümetin kuzeyde Sırp nüfusun yoğun olduğu kentlerde yeniden seçime gidebileceğini söyledi. Ancak bunun şiddetin sorumlusu çeteler çekilmeden mümkün olmadığını bildirdi. 

Kosova’daki Sırp Listesi Partisi yeni belediye seçimlerine katılabileceklerini açıkladı; ancak hükümetin önce Kosova'nın kuzeyinden özel polis güçlerini çekmesi ve Sırp toplulukların çoğunlukta olduğu bölgelerde bir birlik kurulması konusunda ilerleme kaydetmesi gerektiğini belirtti.

Kosova'da yapılan yerel seçimlerin ardından ülkede yaşayan Sırpların ayaklanları Balkanlarda tansiyonu yükseltti. Ülkenin kuzeyinde yaşayan Sırplar, seçimi protesto etmişti. Sırpların yaşadığı belediyelere Arnavut kökenli başkanların seçilmesi ise siddet olaylarını tetikledi. Son günlerde artan gerginlik nedeniyle NATO'nun Kosova Barış Gücü (KFOR) bu bölgelerdeki mevcudiyetini artırdı.

Bölge kaynakları, KFOR güçlerinin, Zvecan Belediyesi önünde toplanan Sırp göstericileri dağıtmaya çalıştığı ifade edildi.

KFOR'un uyarılarına karşı belediye binasından uzaklaşmayı kabul etmeyen Kosovalı Sırplara, cop, gözyaşartıcı ve ses bombası ile müdahale edildiği kaydedildi.

Sırpların, KFOR güçlerine şişe ve taş fırlatarak karşılık verdikleri belirilen haberlerde, çatışma esnasında özel bir aracın kundaklandığı aktarıldı.

KFOR'dan yapılan açıklamada, son gelişmelerin ardından 4 belediyede mevcudiyetin yükseltildiği belirtilerek, "Taraflara, gerginliği körükleyecek eylemlerden kaçınmaları çağrısında bulunuyoruz." denildi.

30 NATO Askeri Çıkan Çatışmalarda Yaralandı

NATO'nun Kosova Barış Gücü (KFOR) dün Kosova'nın kuzeyindeki Zvecan Belediyesinde çıkan çatışmada 30 askerin yaralandığını bildirdi.

KFOR'dan yapılan açıklamada, askerlerin üçünün silahla yaralandığı belirtilirken, "Yaralanan askerlerin 11'i İtalyan, 19'u ise Macar birliğine mensup. Bazı askerlerde kırıklar tespit edilirken, bazılarında el yapımı patlayıcıların neden olduğu yanıklara rastlandı." ifadelerine yer verildi.

Üç Macar askerinin ateşli silahla yaralandığı kaydedilen açıklamada, askerlerin hayati tehlikesinin bulunmadığı aktarıldı.

KFOR'dan Müdahale Yetkisine Açıklama

KFOR'un Birleşmiş Milletler'in (BM) 1999'da verdiği yetki uyarınca Kosova'da güvenliği sağlama amacı bulunduğu hatırlatılan açıklamada, KFOR'un bu yetki çerçevesinde tarafsız bir şekilde gerekli tüm adımları atmaya hazır olduğu kaydedilmişti.

Açıklamada, KFOR komutanının Kosovalı ve Sırp askeri temsilcilerin yanı sıra AB misyonu EULEX ile temas halinde olduğu, Belgrad ve Priştine yönetimlerine normalleşme ve barışı hedefleyen AB öncülüğündeki diyalog süreci içinde çalışmaları çağrısı yapıldığı vurgulanmıştı.

Kosova'daki Sırp Bölgelerinde Neden Tansiyon Yükseldi?

Kosova'nın kuzeyindeki Sırplar, yeni Arnavut belediye başkanlarının göreve başlamasını engellemek amacıyla dün Zveçan, Zubin Potok ve Leposaviç'teki belediye binaları önünde protesto düzenlemişti.

Kosova polisinin belediye binalarından çekilmesini ve yeni seçilen Arnavut belediye başkanlarının görevlerine başlamamasını talep eden Sırplar, polis kordonunu aşarak belediye binalarına girmeye çalışmıştı.

Kosova polisi ve KFOR, belediye binalarını tel örgülerle çevirmiş ve bölgedeki personel sayısını artırmıştı.

Kosova'nın kuzeyinde çoğunlukla Sırpların yaşadığı Leposaviç, Zveçan ve Zubin Potok belediyelerinde polisin görevlendirilmesine karşı çıkan Kosovalı Sırplar ile güvenlik güçleri arasında 26 Mayıs'ta da arbede yaşanmıştı. Arbedede 5 polisin hafif yaralandığı ve 4 ekip aracının zarar gördüğü duyurulmuştu.

Sırbistan Cumhurbaşkanı Vucic'in orduya "Hazır ol" emri verdiği ve ordu mensuplarının Kosova sınırına hareket ettiği belirtilmişti.

23 Nisan'da bölgede yapılan olağanüstü yerel seçimleri Arnavut siyasi partilerinin adayları kazanırken, seçimler bölgede çoğunluğu oluşturan Kosovalı Sırplar tarafından boykot edilmişti. Kosova Merkez Seçim Komisyonu, bölgede kayıtlı 45 bin 95 seçmenden sadece 1567'sinin (yüzde 3,47) oy kullandığını açıklamıştı.

Kosova Başbakanı Kurti Sırbistan'ın Şiddeti Körüklediğini Söyledi

Kosova hükümeti tarafından yayınlanan açıklamaya göre Albin Kurti, şiddet olaylarına karışanların barışçıl protestocular değil, Belgrad’ın kontrolündeki bir yığın aşırılık yanlıları olduğunu ileri sürdü.

Kurti, Sırp olmayan her şeye saldıran maskeli radikallerin şiddet olaylarının amacını ortaya koyduğunu ve bu eylemlerin en sert kınamayı hak ettiğini söyledi.

Durumun sakinleştirilmesi gerektiğini ifade eden Kurti, bu hedefe ulaşmak için Quint ülkeleri ile birlikte çalışmaya hazır olduğunu söyledi.

Sırbistan Cumhurbaşkanı İse Kosova Başbakanını Suçladı

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, Kosova’nın kuzeyinde yaşanan gerginliğin tek müsebbibinin Kosova Başbakanı Albin Kurti olduğunu belirterek, Kurti’nin amacının bölgeyi kan gölüne çevirmek olduğunu söyledi.

Kosova'da son yaşanan gelişmelerin ardından basın toplantısı düzenleyen Vucic, Kurti’nin, Kosova’da gerginlik yaratarak Kosovalı Sırplar ile NATO arasında büyük bir çatışma çıkarmaya çalıştığını ifade etti.

Vucic, ordu mensuplarının gerek görülen yerlere konuşlandırıldığının altını çizerek, “Bu gece onları ziyaret edeceğiz, Sırpların katledilmesine izin vermeyeceğiz.” şeklinde konuştu.

Kosovalı Sırplara NATO ile çatışmaya girmeme çağrısında bulunan Vucic, “Korktuğumuz için değil, Kurti’nin en büyük isteğini yerine getirmemek için. Protestolarını sakin bir şekilde yapsınlar, Arnavut işgalcilere oturdukları yerden sükunetle karşı çıkmaları durumunda kimse onları alt edemez.” ifadelerini kullandı.

Batı ülkelerinin Kurti’yi uyarması gerektiğini söyleyen Vucic, “Aksi takdirde hepimiz için çok geç olabilir.” dedi.

Sırbistan Ordusu Kosova Sınırına Konuşlanıyor

Sırbistan Savunma Bakanı Milos Vucevic, Sırp ordusunun ülkenin Kosova sınırına konuşlandırılacağını söyledi.

Vucevic, Sırbistan Radyo Televizyonu'na (RTS) yaptığı açıklamada, "ordunun teyakkuzda kalmaya devam ettiğini ve yerel saatle 14.00'e kadar ülkenin Kosova sınırına konuşlandırılacağını" ifade etti.

Bölgedeki sorunun politik yollarla çözülmesini beklediklerini kaydeden Vucevic, Sırbistan Genelkurmay Başkanı Milan Mojsilovic'in, "Kosova'daki Sırpların güvenliğini korumakla sorumlu NATO'nun Kosova'daki Barış Gücü (KFOR) yetkilileriyle irtibat halinde olduğunu" dile getirdi.

Vucevic ayrıca Sırp ordusunun, aynı zamanda başkomutan olan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic'in her emrini yerine getirmeye hazır olduğunu kaydetti.

Sırp Başbakan: "Durum hiç bu kadar zor olmamıştı"

Sırbistan Başbakanı Ana Brnabic de Kosova'nın kuzeyinde yaşananlara ilişkin, "Durum oldukça zor ve gergin. Hatta durum hiç bu kadar zor olmamıştı." değerlendirmesini yaptı.

KFOR'un tepki vermekte geç kaldığını söyleyen Brnabic, "Avrupa Birliği ve KFOR'daki partnerlerimize söyleyecek iyi bir sözüm yok. Bugünkü tepkilerini cuma göstermeliydiler. Bizim görevimiz barışı ve Kosova'daki Sırpları korumak." dedi.

Türkiye'den Kosova açıklaması

Dışişleri Bakanlığı, “Kosova’nın kuzeyinde yaşanan olayları endişeyle takip ediyoruz. Sözkonusu olaylar bölgesel güvenlik ve istikrara zarar vermektedir” dedi.

Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, “Kosova’nın kuzeyinde yaşanan olayları endişeyle takip ediyoruz. Sözkonusu olaylar bölgesel güvenlik ve istikrara zarar vermektedir. Tüm taraflara şiddet olaylarından kaçınma ve gerilimi tırmandıracak eylemlerde bulunmama çağrısı yapıyoruz. Kosova Barış Gücü’nün (KFOR) olayların tırmanmasını engelleme yönündeki yapıcı rolünü takdirle karşılıyoruz. Çıkan olaylarda bazı KFOR askerlerinin hafif yaralandığını üzüntüyle öğrendik. Bölgede gerilimin azaltılması, kalıcı barış ve istikrarın tesis edilebilmesinin yegâne yöntemi, halen yürütülmekte olan diyalog sürecinde ilerleme sağlanmasıdır” ifadelerine yer verildi.

Güvenlik güçlerinin Zveçan Belediyesi önünde konuşlandırılmasına karşı çıkan Kosovalı Sırplar, iki polis aracını kundaklarken polis de şok bombası ve göz yaşartıcı gazla müdahale etti.

Kosova polisi tarafından yapılan açıklamada, ilgili belediyelerde 23 Nisan'da yapılan yerel seçimleri kazanarak görevlerine başlayan belediye başkanlarına, resmi binalara girişlerinde yardım etmeleri sebebiyle güvenlik güçlerinin görevlendirildiği bildirildi.

Kosovalı Sırpların, polisin görevlendirilmesine karşı çıkarak belediye binaları önünde toplanması sonucu başlayan olayların devam ettiği; Sırpların, Kosova'nın kuzeyine giden yolları barikatlarla kapattığı iddia edildi.

Kosova Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani'nin Kabine Şefi Blerim Vela, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Sırbistan'ın, Kosova'nın kuzeyindeki yasa dışı ve suç teşkil eden yapıları, sahada durumu tırmandırmak için emir aldı. Şiddet galip gelmeyecek. Sırbistan gerilimin tüm sorumluluğunu üstleniyor." ifadelerini kullandı.

Sırbistan'da orduya "hazır ol" emri

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic'in, Sırbistan ordusuna "hazır ol" emri verdiği bildirildi. 

Sırbistan Radyo ve Televizyonunda (RTS) yer alan haberde, Vucic'in orduya "hazır ol" emri verdiği ve ordu mensuplarının Kosova'nın kuzeyine hareket ettiği belirtildi.

Kosova polisinin Zveçan Belediyesi önünde toplanan Sırplarla "çatıştığı" ifade edilen haberde, bölgeden silah seslerinin de yükseldiği aktarıldı.

Bu arada, sabah saatlerinde ise Kosovalı Sırpların yoğun yaşadığı Leposaviç, Zveçan, Zubin Potok ve Kuzey Mitrovica belediyelerinde siren seslerinin duyulduğu ve bu sesler üzerine Kosovalı Sırpların endişe duyarak belediye binaları önünde toplanmaya başladığı bilgisi paylaşıldı.

Kosovalı Sırplar seçimleri boykot etmişti

Kosova'nın kuzeyinde çoğunlukla Sırpların yaşadığı Leposaviç, Zveçan ve Zubin Potok belediyelerinde 23 Nisan'da yapılan olağanüstü yerel seçimleri kazanan belediye başkanları dün yemin ederek görevlerine başlamıştı.

Yemin törenleri, Kosovalı Sırpların seçim sonuçlarını tanımaması nedeniyle ve olası gerginlikleri önlemek adına, belediye binaları yerine bölgede Arnavutların yaşadığı köylerdeki kamu binalarında yapılmıştı.

Kosova'nın kuzeyinde çoğunlukla Sırpların yaşadığı 4 belediyede 23 Nisan'da yapılan yerel seçimleri Arnavut siyasi partilerinin adayları kazanırken seçimler, Kosovalı Sırplar tarafından boykot edilmişti.

Kosova Merkez Seçim Komisyonunun (KQZ), olağanüstü yerel seçimlerde bölgede kayıtlı 45 bin 95 seçmenden sadece 1567'sinin (yüzde 3,47) oy kullandığını açıklamıştı.

Oyların ancak yüzde 20'sini alabilen SYRİZA lideri Aleksis Çipras, aradaki farkın kapatılamayacağını anlayınca seçim sonuçlarını beklemeden Miçotakis’i telefonla arayarak tebrik etti.

Seçimlerin galiplerinden biri de, anketlerde oy oranı yüzde 9 olarak gösterilen sosyalist PASOK oldu. PASOK seçimlerde oyların yüzde 11,46'sını alarak parlamentodaki üçüncü büyük parti konumunu, milletvekili sayısını artırarak korudu.

Seçimlerin bir diğer galibi de oy oranını yüzde 6’dan yüzde 7,2'ye çıkaran Yunan Komünist Partisi (KKE) oldu.

Eski Ekonomi Bakanı Yanis Varoufakis’in partisi MeRA25, yüzde 3 barajının altında kaldı ve parlamentoya giremedi.

Yunan güvenlik güçleri, Midilli Adası'nda aralarında bir bebek, küçük çocuklar, kadınlar ve erkeklerden oluşan 12 kişiyi plakasız bir minibüsün içine kilitledi. 

Ardından göçmenler, bir sürat teknesine zorla bindiriliyor sonrasında ise bir Yunan Sahil Güvenlik gemisine naklediliyor. 

Habere göre Yunanistan, Avrupa Birliği ve uluslararası hukuk ihlal ederek bu göçmenleri Ege Denizi'nin ortasında kaderine terk ediyor.

Somalili Naima Hasan Aden isimli 27 yaşındaki bir kadın ve altı aylık bebeği Awale'nin yanı sıra Sulekha Abdullahi ve altı çocuğu ile diğer göçmenler, kendi ifadelerine göre mucize bir şekilde Türk yetkililerce kuratılıyor. 

İzmir'de bir gözaltı merkezinde bulunan göçmenler, Yunan güvenlik güçlerinin para, telefon ve üzerlerinde bulunan diğer her şeyi aldığını kendilerini öylece zorla araçlara bindirdiklerini aktardı. 

Naima Hasan, "O gün hayatta kalmayı beklemiyorduk. Bizi şişme sala bindirirken hiç acımadılar." sözleriyle yaşadıklarını anlattı. 

New York Times, görüntülerin kare kare incelendiğini, kaderine terk edilen göçmenlere ait görüntülerin uzmanlarca doğrulandığını da yazdı. 

Video, son iki buçuk yıldır adada çalışan Avusturyalı yardım görevlisi Fayad Mulla tarafından kaydedildi.Göçmenler, güvenlik birimlerinin ilk etapta kendilerine Sınır Tanımayan Doktorlar (MSF) Örgütü üyesi olduklarını söylediklerini ancak kısa sürede durumu anladıklarını dile getirdi. 

Yunanistan makamları, olayla ilgili gazetenin sorularını yanıtsız bıraktı. 

Atina yönetimi, sığınmacılara kötü muamele yapıldığı yönündeki suçlamaları sürekli olarak reddediyor. 

Ancak görüntüler, aralarında bebeklerin de olduğu göçmenlerin akıntılı sularda kaderlerine terk edildiğini gözler önüne seriyor.

Karadağ Savunma Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, İsrail Savunma Bakanlığı ile imzalanan anlaşmaya göre, İsrailli savunma sanayi şirketi Elbit Systems'den 20 milyon avro değerinde askeri teçhizat satın alınacağı kaydedildi.

Açıklamada, anlaşma sayesinde askeri teçhizat alımının yanı sıra Karadağ askerlerinin de Elbit-IMI akademisinde eğitim göreceği belirtildi.

Söz konusu anlaşmanın, İsrail ile Karadağ arasında savunma alanında imzalanan üçüncü anlaşma olduğu ifade edildi.

Oy sayımı devam ederken Tiran dahil büyük şehirlerde Sosyalist Parti’nin yarışı önde götürdüğü bildiriliyor.

Arnavut basını, muhalif partilerin oluşturduğu “Birlikte Kazanacağız” koalisyonunun ise 11 belediyede zafere uzandığını yazdı.

Muhalif koalisyonun liderlerinden eski Cumhurbaşkanı Sali Berisha, Başbakan Rama’yı seçim sürecini manipüle etmek için mafyayı kullanmakla suçladı.

Seçimlerde 144 Belediye Başkanı, 23.762 de belediye meclisi adayı yarıştı.

Oy kullanma hakkı olan seçmen sayısının 3.650.550 olduğu seçimlere katılım yüzde 34 seviyesinde kaldı.

Programlar çerçevesinde Bosna'daki savaş boyunca (1992-1995) Sırp ve Hırvat güçlerince yıkılan yüzlerce cami, mescit, Kur'an kursu, tekke, türbe ve farklı vakıf eserleriyle ilgili kamuoyu bilgilendirildi.

Savaşın ardından birçok caminin yeniden inşa edilmiş olması sebebiyle sevincin ve hüznün aynı anda yaşandığı Camiler Günü, ülkedeki insanlara savaş zamanında yıkılan veya tahrip edilen camileri ve o günlerde yaşanan acıları yeniden anımsattı.

7 Mayıs tarihi aynı zamanda, 2001 yılının aynı gününde Sokollu Ferhat Paşa’nın yadigarı Ferhadiye Camisi’nin yeniden inşası için yapılan temel atma töreni sırasında dört bin kadar Sırp milliyetçisinin katılımcıları taşlamaları ve Murat Badic isimli vatandaşın öldürülmesini de simgeliyor.

Türkiye başta olmak üzere Suudi Arabistan, İran, Malezya ve Endonezya gibi ülkelerin desteğiyle savaşta yıkılan birçok cami adeta küllerinden doğdu.

Bosna Hersek İslam Birliği verilerine göre, 1992-1995 yıllarında yaşanan savaşta ülke genelinde 614 cami, 218 mescit, 69 Kur'an kursu, 4 tekke, 37 türbe ve 405 farklı vakıf eseri yıkıldı. Sırp güçlerinin kontrolündeki bölgelerde 534 cami yıkılırken, Hırvat güçlerinin kontrolü altındaki yerlerde de 80 cami yok edildi. Bu verilere göre, savaştan önce Bosna Hersek'te bulunan bin 144 caminin yüzde 80'i yıkıldı ya da hasar gördü. Yıkılan cami ve diğer dini yapıların yanı sıra 100'den fazla imam da yine düşman güçlerce öldürüldü.

Ferhadije Camisi'nin yıkıldığı gün olan 7 Mayıs, 1998 yılından bu yana ülke genelinde "Camiler Günü" olarak anılıyor.

Sırbistan İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "21 yaşındaki şüpheli, kapsamlı bir takip ve arama sonucu gözaltına alındı" denildi.

Başkent Belgrad’dan 60 kilometre uzaklıktaki Miladenovaç yakınlarında düzenlenen saldırıda 14 kişi de yaralandı.

Yaralananların 7’sinin durumu ağır.

Saldırgan bir aracın içinden otomatik silahla çevreye ateş açtı.

Sırbistan Devlet Televizyonu (RTS), saldırganın aynı araçla kaçtığını bildirdi.

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic bugün bir basın toplantısı düzenledi ve birkaç gün içinde arka arkaya iki silahlı saldırı yaşanan ülkede silahların çok daha sıkı kontrol edilebilmesi için bir dizi önlem alınacağını açıkladı.

Aleksandar Vucic, ne tip olursa olsun silah ruhsatı verme işlemlerinin durdurulmasını, Sırbistan'ın fiilen silahsızlandırılmasını ve silah sahiplerinin daha sık tıbbi ve psikolojik muayeneden geçirilmesini önerdi ve hükümetin okullarda güvenliği artırmak için 1200 yeni polis memuru görevlendireceğini söyledi.

Vucic 8 kişinin öldüğü son saldırıyı "Hepimize yapılmış bir saldırı, bir terör saldırısı" diye niteledi.

Bir Haftada İki Silahlı Saldırı

Sırbistan kamuoyu da, birkaç gün içinde toplum 17 kişinin ölümüne ve onlarcasının yaralanmasına yol açan iki silahlı saldırıya birden tanık olmanın şokunu yaşıyor.

Perşembe akşamı başkent Belgrad'daki kiliselerin yanısıra Hırvatistan'ın başkenti Zagrep ve Bosna Sırp bölgesinin merkezi Banya Luka'da da saldırılarda ölenleri anmak üzere toplanan kalabalıklar mumlar yaktı ve çiçekler bıraktı.

Belgrad'da önceki gün 13 yaşında bir erkek öğrenci, okuduğu ilkokulda 8 öğrenci ve bir güvenlik görevlisini öldürmüştü.

Sırbistan'da silah edinme konusunda sıkı düzenlemeler var. Ancak Sırbistan Avrupa'da bireysel silahlanma oranının en yüksek olduğu ülkeler arasında.

Savaşların ardından Balkanlar'da yüz binlerce ruhsatsız silah dolaşımda.

2019'da yayımlanan bir rapora göre ülkede her 100 kişiye 39,1 silah düşüyor.

Sırbistan, bu sıralamada ABD ve Karadağ'dan sonra dünyada üçüncü.