• İstanbul20 °C
  • Mekke29 °C
  • Medine27 °C
  • Kudüs13 °C
  • Kahire18 °C
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
'Yeniden Çizilmiş Bir Ortadoğu Haritası Hayal Etmek'
03 Mayıs 2017 Çarşamba 19:57

'Yeniden Çizilmiş Bir Ortadoğu Haritası Hayal Etmek'

İngiliz Sykes ve Fransız elçi Picot'un mantıksal olmaktan ziyade emperyal zevklerle ve ticaretle tanımladığı bölgede harita yeniden şekilleniyor. İngiliz kafasına Amerika mantığı eklenerek!...

Muslim Port Haber Merkezi | Abdüssamed AKDEMİR

Modern Orta Doğu haritasında, uluslararası düzende politik ve ekonomik pivot paçavralar var. Suriye'nin perişan eden savaşı dönüm noktasıdır. Fakat rakip inanç, kabileler ve etnik kökenlerin santrifüj kuvvetleri-Arap Baharı'nın beklenmedik sonuçlarla güçlendirilmesi-yüzyıl önce Avrupa sömürge güçleri tarafından tanımlanan ve o tarihten beri Arap otokratlar tarafından savunulan bir bölgeyi de ayırıyorlar.

Farklı bir harita, potansiyel olarak ittifaklar, güvenlik zorlukları, ticaret ve enerji akışlarını dünyanın pek çok ülkesi için yeniden yapılandıran, herkes için bir stratejik oyun değiştirici olacaktır.

Suriye; her biri kendi bayrağı ve güvenlik güçleri olan üç tanımlı bölge

Suriye'nin başlıca konumu ve gücü onu Ortadoğu'nun stratejik merkezi yapıyor. Fakat Suriye, dini ve etnik bakımdan zengin ve kompleks yapıda bir ülkedir ve bu nedenle iç bağları çabuk çözülebilecek potansiyeldedir. Bağımsızlıktan sonra, Suriye, 1949 ve 1970 yılları arasında Esad hanedanının tam denetimi ele geçirmesiyle birlikte yarım düzineden fazla darbe geçirdi. Şimdi, 30 aydır süren katliamdan sonra, farklılık/ayrımcılık ölümcül bir şekilde ortaya çıktı, hem insanları hem de ülkeyi mahvetti. Suriye, her biri kendi bayrağı ve güvenlik güçleri olan üç tanımlı bölgeye ayrıldı. Farklı bir gelecek şekilleniyor: güneyden Şam, Humus ve Hama'dan Esad'ın azınlık Alevi mezhebi tarafından kontrol edilen kuzey Akdeniz kıyısına kadar bir koridor boyunca dar bir küçük devlet. Kuzeyde küçük bir Kürdistan var ve 2012 yılının ortalarından beri büyük oranda özerk; En büyük parça ise Sünnilerin hakim olduğu topraklardır.

Irak, Suriye'nin Yıkıcı Gücünün İçine Çekiliyor

Suriye'nin çözülmesi, her bir kapı komşusu için bir örnek oluşturacaktı. Irak şimdiye kadar, dış baskılardan, bölgede yalnız kalma korkusundan ve yüklü miktarda satılabilecek petrole olan bağlılığından dolayı; dağılmaya en azından kağıt üzerinde karşı çıktı. Fakat şimdi Suriye, Irak'ı yıkıcı gücünün içine doğru çekiyor.

Zamanla, Irak'ın Sünni azınlığı-Özellikle batı Anbar Vilayeti'nde karşı bölgeler-hükümete karşı gelenler-Suriye'nin doğusundaki Sünni çoğunlukla daha fazla ortaklık hissedebilir. Kabile bağları ve kaçakçılık sınırı aşıyor. Birlikte, fiilen veya resmi bir Sünni Devlet oluşturabilirler. Ayrılmanın bu kadar düzgün olmamasına rağmen, Irak'ın güneyinde etkili bir Şii Devleti olabilir.

Suriye'nin ve Irak'ın iki Kürt bölgesinde baskın olan siyasi partilerin uzun süredir devam eden farklılıkları var fakat ağustos ayında sınır açıldığında, 50.000'den fazla Suriyeli Kürt, Irak Kürdistanı'na kaçtı, yeni sınır ötesi topluluklar oluşuyor. Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesut Barzani, Irak, Suriye,Türkiye ve İran'daki 40 partiden 600 kadar Kürt ismin bu sonbaharda düzenlenecek ilk zirve toplantısına ilişkin planlarını açıkladı.

Ben asla bir harita oyuncusu olmadım. 15 yıllık iç savaş sırasında Lübnan'da yaşıyordum ve 18 mezhep arasındaki mücadelelerden, Lübnan'ın sağ çıkabileceğini düşündüm. 2006-2007'de Irak'ın en çirkin savaşı sırasında Irak'ın parçalanacağını sanmıyordum. Ancak iki tetikleyici unsur düşüncemi değiştirdi.

Arap Baharı yakıcı bir etki oluşturdu. Araplar sadece diktatörleri yağmalamakla kalmayıp, kaynaklara verilen haklar veya yerel kimliğin yansıması için merkezi olmayan bir güç istiyorlardı.

Yeni sınırlar birbirinden farklı ve potansiyel olarak düzensiz yollarla çizilebilir. Ülkeler coğrafi ayrılmara son veren federasyon, yavaş bölünme veya özerklik aşamalarını çözebilirler.

Libya'da Üç Bölgeye Ayrılıyor

Libya'nın ayaklanması kısmen Muammer Kaddafi'nin yönetimine karşıydı. Ancak Bingazi'nin Trablus'tan ayrılma arayışını da yansıtıyordu. Trabluslular, Mağrip'e veya Batı İslam dünyasına bakarken, Sirenaykalılar Maşrik'e veya Doğu İslam dünyasına bakıyor. Ayrıca, doğu petrolünün yüzde 80'ini tedarik ettiği halde, petrol gelirlerini aç gözlü sermaye sahipleri alır.

Dolayısıyla Libya iki ya da üç parçaya ayrılabilir. Libya'nın doğusundaki Sirenayka Ulusal Konseyi, haziranda özerklik ilan etti. Ayrıca Güney Fizan ayrı kabile ve coğrafi kimliklere sahip.

Ortak iyi veya benzerlik duygularından yoksun diğer devletler, siyasi bağlar, savunmasızdırlar, özellikle gelişmekte olan demokrasiler, farklı beklentileri olan farklı seçim bölgelerine uyum sağlamak için zorlanmaktadırlar.

Yemen Paramparça

Yemen'de, uzun süredir hüküm süren dikdatör yerinden edildikten sonra, yeni bir düzenleme çıkartmak için Mart ayında uygun bir Ulusal Diyalog başlatıldı. Fakat uzun süredir devam eden kuzeydeki isyandan ve güneyde ayrılıkçıların yaşadığı bir ülkede, başarıyı sürdürmek federasyon fikrini kucaklamaya bağlı olabilir.

Yeni bir harita daha da merak uyandırabilir. Araplar, Güney Yemen'in bir kısmının, nihayetinde Suudi Arabistan ile birleşmesi konusunda çok  ciddi düşünüyorlar. Suudi Arabistan Krallığı'ndaki birçok ailenin sünni olduğu gibi güney Yemen'in de çoğu sünnidir. En yoksul Araplar ve Yemenliler, Suudilerin zenginliklerinden yararlanabilirler. Basra Körfezi'ne olan bağımlılığın azalması ve İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki sanal kontrolü korkusu, Suudilerin Arap Denizin'de kazanç sağlamasına yol açıyor.

Suudi Arabistan Balkanlaşıyor

Zaten rakip kavimleri zorla Vahhabi İslam altında kuvvetle birleştiren bir ülkenin üçüncü iterasyonunda, en fantastik fikirler, Suudi Arabistan'ın Balkanlaşmasını içeriyor.

Yirmi yıl sonra petrol ithal etmek zorunda kalabilecek zevkine düşkün bir ülkede yaygın olan yolsuzluk ve gençlerdeki yüzde 30 işsizlik oranı. Ülkedeki sosyal gerginliği artırıyor. Monarşi yeni nesillere geçtikçe, binlerce prense sahip olan Suud Hanedanı, neredeyse, bu prenslerden yeni bir yönetim ekibi kurmak zorunda kalacak, bu tartışmalı bir süreçtir.

Sykes-Picot Dağılıyor mu?

Diğer değişiklikler fiili olabilir. Şehir devletleri-Bağdat gibi birçok milletin yaşadığı vahalar ve Mısrata gibi iyi silahlanmış yerleşim bölgeleri, Libya'nın üç en büyük şehri veya Suriye'nin güneyindeki Cebel el-Dürzi Devleti-teknik olarak ülkelerin içinde olsalar bile, bir dönüş yapabilirler.

İngiliz maceraperest diplomatlarından Sir Mark Sykes ve Fransız elçi François Georges-Picot'un yüzyılı aşkın bir süreden beri milliyetçilik, mantıksal olmaktan ziyade emperyal zevklerle ve ticaretle tanımlanan ülkelerde farklı derecelerde kök salmış durumda. Şimdiki soru şudur: 'Çatışma ya da sert geçişler sırasında milliyetçiliğin, eski kimlik kaynaklarına göre daha güçlü olup olmadığı'

Suriyeliler, savaş galibiyetle bittiği zaman milliyetçiliğin hakim olmasını talep ederler. Problem, Suriye'nin çok fazla ulusa sahip olmasıdır. Etnik temizlik/kıyım büyüyen bir sorundur ve silahlar farklılıkları şiddetlendiriyor.

Şimdi, genel hatlarıyla ihtilaflar, Sünnilerle Şiiler arasındaki bölünmeyi, modern Orta Doğu'da görülemeyen bir biçimde artırıyor.

Fakat diğer faktörler Ortadoğu'nun yıpranmasını önleyebilir-iyi bir yönetim, iyi hizmetler ve güvenlik, adil yargı, işler ve hakkaniyete göre paylaşılan kaynaklar. Fakat bu faktörler Arap dünyasında çok uzak görünüyor ve Suriye'nin savaşı ne kadar uzarsa, tüm bölge için istikrarsızlık ve tehlikeler de o kadar artar.

harita-004-001.png

Not: Bu yazı, Suriye  iç savaşının başlarında New York Times gazetesi tarafından bölgeye ilişkin servis edilen harita ve akabinde Ortadoğu'da yeiniden yapılanmayı içeren metinden tercüme edilmiştir.

 

 

Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
ÖZEL HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2014 Muslim Port | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0090 535 921 45 31 | Haber Yazılımı: CM Bilişim