• İstanbul3 °C
  • Mekke29 °C
  • Medine27 °C
  • Kudüs13 °C
  • Kahire18 °C
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Musul Halkı Yıkılan Evlerini Yeniden İnşa Etmek İçin Geri Döndü
04 Aralık 2018 Salı 14:19

Musul Halkı Yıkılan Evlerini Yeniden İnşa Etmek İçin Geri Döndü

Önce ABD, sonra IŞİD ve ardından Merkezi hükumete bağlı güçlerle girilen iç savaş. Tarihi İslam kenti Musul yerle bir edildi. Bir yıl sonra bölge halkı geri döndü şimdi yeniden inşa çalışması başlatıldı.

Muslim Port Haber Merkezi | Fatma Tanrıkulu

Musul; tarihi kent. Hz. Ömer (ra) döneminde İslam hâkimiyetine giren Irak bölgesiyle beraber bir İslam şehri haline dönüşüyor, Yavuz Sultan Selim ile Osmanlı topraklarına bağlanıyordu. Yıllar sonra sanayi devrimin tamamlayan Batı, dünyanın bütün hammaddesini topraklarına çekiyordu. Osmanlı’nın güney topraklarında ham petrolde sömürgecilerin hedefi haline geliyordu. 1900’lü yılların başlarında bölgenin içine sürüklendiği savaş, bugün ise farklı fraksiyonlarla devam ediyor. Onca saldırıların yükümlülüğü ise sivil halkın üzerinde kaldı.

Son olarak IŞİD'in şehirden çekilmesinden 1 yıl sonra, evleri yıkılmış veya ağır hasar almış siviller evlerini yeniden inşa etmek için destek bulamıyor.

Bir grup arkadaş batı Musul'daki Ahmed El Ebadi evini onarmak için yardım ediyor. Bu ev Irak ordusunun araçları tarafından hasar görmeden önce, bir havan ile vuruldu. Musul kentini IŞİD’'den geri almak için askeri operasyon sırasında bir hükümet buldozeri tarafından tahrip edildi. 

Musul'u Irak İslam Devleti ve IŞİD milislerinden geri almak için verilen dokuz aylık savaş sırasında, şehir içinde ve çevresinde tam 54 bin ev yıkıldı.

Musul'da merkez hükümet tarafından zafer ilan edildiğinden, yani geçen yılın Temmuz ayından bu yana şehir,  hükümet kuruluşları ve STK'lar tarafından yürütülen çok sayıda yeniden yapılanma projesine tanık oldu.

Bu projelerin büyük çoğunluğu eski Musul şehrinin caddelerinin temizlenmesine, okulların yeniden inşa edilmesine ve su-elektrik şebekesi gibi temel altyapıların yeniden inşa edilmesine odaklanıyor.

Irak'ın yeniden inşasına yardımcı olmak için 2015 yılında 400 milyon dolarlık bir fon kuruldu.

Buna rağmen, kente 2017 ve 2018’de sadece 252.000 dolar harcandı. Musul belediye başkanı Abdelsattar el-Hibbu, bu yılın başlarında uluslararası bir haber ajansına verdiği demeçte Ninova valisi Nofal Hammadi'nin fondan hiçbir şey alamadığını iddia etti.

Ayrıca Hammadi de, geçen ay Al Jazeera'ya Musul'daki özel konutların yeniden inşası için herhangi bir bütçenin tahsis edilmediğini söyledi.

Evleri yerle bir edilmiş sivillerin büyük bir çoğunluğu davalarda güçlük çekiyor.

Batı Musul'da yaşayan Ahmed El Ebadi, bu yılın başlarında mahkemeden maddi tazminat talebinde bulundu. Ebadi, "Irak ordusunun neden olduğu hasarı onarabilmek için hiçbir yardım alamadım" dedi.

Musul’un özellikle Sünni nüfusu, IŞİD’den önce, Bağdat’ın merkezi hükümeti tarafından yıllarca ötekileştirilmişti.

Şimdi birçoğu evlerini yeniden inşa etmek için borç almak zorunda kalıyorlar.

Musul sakinlerinden Muhammed Hazım Abbas “Ben fakir bir adamım, evimi yeniden inşa etmek için 25 bin dolar borca girmeyi göze alamıyorum” dedi.

Pek çok Musullu IŞİD ile savaştan dolayı mahvolan evlerini yeniden inşa etmeyi aile hayatlarına geri dönebilmenin ilk adımı olarak görüyor.

Musul’da faaliyet gösteren bir yardım kuruluşunun müdürü olan Mutaz Yosif, evlerini yeniden inşa etmeleri için ailelere yardım etti ve şunları söyledi: “Ne yerel ne de uluslararası kuruluşlar yeniden inşa için hiçbir yardımda bulunmadılar.” 

Dokuz çocuk annesi olan Ghania Ghanim Muhammed, yeniden yapılanma döneminde devlet desteğinin eksikliğini öfkelenerek kınadı ve şöyle dedi: “Kimse bana yardım etmiyor, evimi nasıl yeniden inşa edebilirim? Yeni bir kredi sözleşmesi imzalayarak mı?!”. 

Kasım 2017’de yolsuzluk suçlamaları sebebiyle geçici olarak görevden alınan Ninova valisi Nofal Hammadi: “Yeniden yapılanma devam ediyor ve altyapılar öncekinden daha iyi. Bazı konutlar vatandaşların bağışları sayesinde onarıldı, ancak ortada bunları yeniden inşa etmek için özel bir bütçe yok.” dedi. 

IŞİD Irak'ı karakterize eden, kültürel çeşitliliğin fiziksel temsili olan Eski Musul Şehri’nde 2017’ye kadar adamlarını arttırdı ve koalisyonun hava saldırılarıyla Musul büyük ölçüde yıkıma uğradı. ABD öncülüğündeki ve IŞİD yönetimindeki askeri eylemler sonucunda 9.000 ila 11.000 arasında sivil katledildi. 

Norveç Mülteci Konseyi'nin Temmuz 2018'de yayınladığı rakamlara göre, Musul'da yaklaşık 8 milyon ton enkaz mevcut. Ayrıca şehir içinde ve çevresinde 63.000'den fazla aile hala yerlerinden edilmiş durumda. 

Evinden geriye kalan moloz yığınlarını temizlemeye çalışan Ghania: “ Evim ne zaman eski haline kavuşacak, misafirlerime bir bardak çay ikram edememek utanç verici.” dedi. 

Ahmed Al Ebadi'nin tek yatak odalı evde temel çalışmaları yürütebilmek için birkaç arkadaşından 500 dolarlık borç aldı. Fakat bütün evi yeniden inşa etmek için 5.000 dolardan fazla paraya ihtiyacı olacak. “Görünüşte canlı olsam da ölü gibi hissediyorum.” dedi. 

Önümüzdeki aylarda Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), Batı Musul'da toplam 10.000 evi onarmayı amaçlıyor. Ancak, proje sadece  %60'tan az hasarlı evleri kapsıyor. 

Musul’un batısında yaşayan Abu Luay: “Bizim hükümetimiz hırsızlardan oluşuyor, bir ülkeyi nasıl yönetecekleri hakkında bile hiçbir fikrimiz yokken Musul'u nasıl yeniden inşa edebilirler ki?”

 

52 yaşındaki Muhammed Hazim Abbas,  hükümetin destek vermemesini protesto etmek için, 2017'de hava saldırısıyla yıkılan evinin geri kalanında bir çadır kurdu. “2003’ten beri devletten hiçbir şey elde edemedik.” dedi. 

55 yaşındaki Ahmed Yunus evini 1988 yılında satın aldı. “Dicle nehri manzaralı güzel bir evdi ama 2017'de hava saldırısı ile yarı yıkılmıştı. Şimdi ise fareler var.” dedi. Yunus şu anda işsiz ve diğer Iraklıların yardımlarıyla evini inşa etmeye çalışıyor. 

Ahmed Al Ebadi, “IŞİD, 2014 yılında şehre girdiğinde Musul sessiz kaldı. Şimdi hepimiz yaptığımız bu hatanın bedelini ödüyoruz.” dedi.

Çeviri: Al Jazeera

 

 

Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
ÖZEL HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2014 Muslim Port | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0090 535 921 45 31 | Haber Yazılımı: CM Bilişim