• İstanbul24 °C
  • Mekke29 °C
  • Medine27 °C
  • Kudüs13 °C
  • Kahire18 °C
Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Ekonomik Entegrasyondan Askeri Müdahaleciliğe: ECOWAS | Analiz
25 Nisan 2018 Çarşamba 13:33

Ekonomik Entegrasyondan Askeri Müdahaleciliğe: ECOWAS | Analiz

Afrika'nın batısında bulunan onbeş ülkenin oluşturduğu ekonomik topluluk, 1975'ten günümüze asıl misyonu olan ekonomik entegrasyonu teşvik etmekten farklı bir yola mı girdi?

1950’li yıllarla beraber özellikle Sahraaltı Afrika’sındaki ülkelerin bağımsızlıklarını kazanması, kıtadaki lider ve aydın kesiminin tüm Afrika’yı kapsayan uluslararası bir kuruluşun kurulması yönündeki iradelerini güçlendirmiştir. 1963 yılında hız verilen çalışmalar sonucu Afrika Birliği Örgütü kurulmuş, o dönem 32 bağımsız Afrika ülkesi birliğe katılmıştır. Gerek hedefleri gerek kuruluş amacı bakımından ilerleyen yıllarda Afrika Birliği Örgütü’nün, kıtanın sorunlarını karşılayamaması Afrika’da yeni bir örgütlenmeyi gerekli kılmış, 1999 yılında Libya’nın Sirte şehrinde yapılan Afrika Birliği Örgütü toplantısında dönemin Libya lideri Muammer Kaddafi tarafından yeni bir örgütlenmenin temeli atılmıştır. Yapılan antlaşmalar sonucunda Afrika Birliği 9 Temmuz 2002 yılında fiiilen faaliyete geçmiştir. Bugün 54 Afrika ülkesi birliğin üyesidir. Afrika Birliği Örgütü ve Afrika Birliği yakaladıkları kısa vadeli başarılara rağmen kıtadaki liderlik rekabeti, iç çatışmalar ve dış müdahaleler sonucunda üye devletler karşısında gerçek bir özerkliğe sahip olamaması, etkinliğini ortaya koymakta zorlanması nedeniyle uzun vadeli olarak Afrika’nın bölgesel sorunlarını çözmekte başarılı olduğu söylenemez. İşte tam da bu noktada kıta devletleri bölgesel ekonomik organizasyonları devreye sokmuştur.

Afrika’da Bölgesel Ekonomik Bütünleşmeler

Afrika Birliği Örgütü ve Afrika Birliği’nin kıtanın bölgesel sorunlarında izlediği pasif politikalar, bölgesel sorunlara karşı çözüm üretememesi kıta devletlerini Afrika Birliği önderliğinde bölgesel ekonomik bütünleşmeler çatısı altında birleşmeye, serbest ticaret bölgesi, gümrük birliği, ortak pazar ve ekonomik birlik gibi ekonomik entegrasyonların aşamalarını kıtada pratik olarak uygulamaya sokulmasına neden oldu. Güney Afrika Tüketiciler Birliği (SCAU), Hükümetler Arası Kalkınma Otoritesi(IGAD) Güney Afrika Kalkınma Topluluğu(SADC), Doğu ve Güney Afrika Ortak Pazarı (COMESA), Orta Afrika Devletleri Ortak Pazarı (CEEAC), Arap Mağrip Birliği (UMA), Batı Afrika Ekonomi ve Para Topluluğu (UEMOA) ve Batı Afrika Devletleri Ekonomi Topluluğu (ECOWAS) gibi kuruluşlar kıtada faaliyet gösteren önemli ekonomik bütünleşmelerdir. Zikrettiğimiz kuruluşların amaç ve misyonları bölgede ekonomik refahı artırmak, dengeli ve uyumlu kalkınmaları sağlayarak, ekonomik faaliyetler arasında işbirliğini geliştirmektir.

Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS-CEDEAO)

Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu, İngilizce kısaltması ECOWAS, Fransızca kısaltması olarak CEDEAO olarak bilinen kuruluş, 28 Mayıs 1975 yılında 15 ülkenin imzasıyla Nijerya’nın Lagos şehrinde kurulmuştur. Kuruluşun üye ülkeleri Benin, Burkina Faso, Fildişi Sahili, Gambiya, Gana, Gine, Gine Bissau, Liberya, Mali, Nijer, Nijerya, Senegal, Sierra Leone, Togo ve Yeşil Burun Adaları’dır. Örgütün kuruluş amacı “Üye ülkelerde halkın refahını arttırmak, sürdürülebilir ekonomik büyüme ve kalkınma sağlamak, bölge içinde işbirliğini geliştirmek ve bütünleşmeyi sağlamak, malların, hizmetlerin ve insanların serbest dolaşımı ve topluluk dışından yapılan ithalatta ortak gümrük tarifesi uygulanmasını öngören ortak pazar ve ortak para birimine sahip bir ekonomik ve siyasi birlik kurmak”tır.

Afrika kıtası genelinde kurulan bölgesel bütünleşmelerin hemen hepsinin amacı ekonomik bütünleşme olsa da ECOWAS ekonomik bütünleşme iddiasının çok ötesinde üye ülkelerin iç işlerine ve ülkelerdeki siyasi çatışmalara bizzat müdahale etmiştir.  ECOWAS bünyesinde oluşturulan askeri kanat ECOMOG bölgedeki iç çatışma ve savaşlar neden gösterilerek barış kuvveti hüviyetinde Liberya, Fildişi Sahili,  Sierra Leone, Burkina Faso, Mali ve son olarak Gambiya’da konuşlandırılmış veya arabulucuk, ikna mekanizması ile bölgedeki sorunlara müdahil olmuştur.ECOWAS’ın daha çok siyasi ve bölgesel güvenlik sorunlarına ağırlık vermesi kurumun temel amacı olan ekonomik hedeflerinin gerisine düşmesine neden olmuştur.  ECOWAS’ın ekonomik hedeflerin gerisine düşmesi ve kurumun gerek personel yetersizliği gerekse tanıtımı nedeniyle raporlamalarının yapılamaması fon sağlayıcı ülke ve kurumlar tarafından eleştirilse de, Batı Afrika’daki ‘komiserlik’ misyonu nedeniyle bu eleştirilerin dozajı alçak seviyede kalmıştır.

ECOWAS’ın bölgedeki çatışma, askeri darbe ve siyasi sorunlara müdahalesi uluslararası kamuoyun Batılı müttefikler tarafından bölgesel istikrar ve kalkınma bakımından olumlu adımlar olarak görülse de kuruluşa üye ülkelerin nüfus, ekonomik ve askeri güçleri göz önüne alındığında askeri müdahale, ekonomik yaptırım gibi kararların Senegal, Gana ve Nijerya gibi kuruluşun güçlü devletlerinin insiyatifinde olduğu göze çarpmaktadır.

Nijerya’nın Bölgesel Egemenlik Politikaları ve ECOWAS’ın Liberya Müdahalesi

Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu’nun kıtada ilk müdahil olduğu iç çatışma Liberya’da yaşanmıştır. Liberya’da 1989 yılında Charles Taylor liderliğinde başlayan isyan hareketi çok kısa sürede ülkenin her tarafına yayılmış başkent bir yıl gibi bir sürede kuşatılmıştı. Devlet Başkanı Samuel Doe, ABD desteğine rağmen(Körfez Savaşı dolayısıyla kısıtlı olsa da) isyancılarla mücadelede etkisiz kalmış, BM’nin ve Afrika Birliği Örgütü’nün pasif politikalar izlemesi ECOWAS’a Afrika’da yeni bir rol oynama alanı açmıştı. ECOMOG’un Liberya’daki iç çatışmaya müdahil olma kararı büyük ölçüde Nijerya’nın isteği doğrultusunda alındı. ECOWAS’ın Liberya’daki çatışmaya müdahil olmasında; Nijerya’nın egemenlik politikaları doğrultusunda Liberya iç savaşında taraf olması ve BM’nin bölge komiserliği misyonunu üstlenmesi etkili olmuştur.

ECOWAS’ın Liberya, Sierra Leone, Fildişi Sahili, Mali’deki çatışmalara; Gambiya, Gine Bissau’daki siyasi sorunlara müdahalesi “Çatışma Önleme Çerçevesi Programı” ile kuruluşun kendi içinde kolektif olarak aldığı kararlara dayandırılsa da BM kararları, Fransa’nın ve ABD’nin bölge üzerindeki etkisi kuruluşun aldığı askeri müdahale kararlarında etkili olmuştur. Ayrıca Senegal ve Nijerya gibi güçlü üye devletlerin ECOWAS’ı bölgesel egemenlik politikalarında araç olarak kullandıkları, Senegal’in Gambiya, Nijerya’nın Liberya’ya ECOMOG üzerinden müdahaleleri bu çerçevede değerlendirilmelidir.

Kaynak: Osman Kağan Yücel - AFAM

Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
ÖZEL HABERLER
Tüm Hakları Saklıdır © 2014 Muslim Port | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0090 535 921 45 31 | Haber Yazılımı: CM Bilişim